Những Tài Sản Nào Được Lập Di Chúc? Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-Z Theo Quy Định Mới Nhất

Việc lập di chúc là một trong những cách quan trọng nhất để đảm bảo tài sản của bạn được phân chia đúng theo ý nguyện sau khi qua đời. Tuy nhiên, không phải loại tài sản nào cũng có thể đưa vào di chúc. Câu hỏi tài sản nào được lập di chúc là thắc mắc mà rất nhiều người đang tìm kiếm câu trả lời trước khi thực hiện thủ tục pháp lý này. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện, chính xác nhất về các loại tài sản hợp pháp có thể định đoạt trong di chúc, cũng như những lưu ý quan trọng để bản di chúc của bạn có hiệu lực pháp luật tuyệt đối.

Khái Niệm Di Chúc và Nguyên Tắc Xác Định Tài Sản Được Lập Di Chúc

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Để trả lời chính xác câu hỏi tài sản nào được lập di chúc, trước tiên cần hiểu rõ nguyên tắc cốt lõi: chỉ có những tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người lập di chúc mới được phép định đoạt. Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ, người lập di chúc có quyền định đoạt toàn bộ hoặc một phần tài sản của mình. Tuy nhiên, nếu tài sản đó thuộc sở hữu chung của vợ chồng hoặc của nhóm người khác, thì người lập di chúc chỉ có quyền định đoạt phần tài sản thuộc quyền sở hữu của mình trong khối tài sản chung đó.

Phân Loại Chi Tiết Các Tài Sản Được Phép Lập Di Chúc

1. Bất Động Sản (Nhà Ở, Đất Đai, Công Trình Xây Dựng)

Bất động sản là loại tài sản phổ biến nhất được đưa vào di chúc. Bao gồm: – Quyền sử dụng đất: Người có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) hợp pháp có toàn quyền lập di chúc để lại mảnh đất đó cho người thừa kế.

• Nhà ở và công trình xây dựng trên đất: Nhà ở, biệt thự, căn hộ chung cư, nhà xưởng… đều có thể được lập di chúc nếu có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu.
• Bất động sản hình thành trong tương lai: Theo quy định tại Điều 108 Luật Nhà ở 2014, người mua nhà ở hình thành trong tương lai có thể lập di chúc định đoạt tài sản này nếu đã có hợp đồng mua bán và thanh toán đầy đủ theo thỏa thuận.
  

  2. Động Sản Có Giá Trị Lớn

  Các loại động sản có giá trị kinh tế cao thường được lập di chúc bao gồm: – Ô tô, xe máy, phương tiện giao thông: Xe ô tô, xe tải, xe máy đã đăng ký chính chủ.

• Tàu thuyền, máy bay: Tàu đánh cá, tàu du lịch, thuyền buồm có đăng ký sở hữu.
• Máy móc, thiết bị sản xuất: Dây chuyền sản xuất, máy công cụ, thiết bị văn phòng.
• Kim loại quý, đá quý: Vàng miếng, vàng trang sức, kim cương, đá quý có hóa đơn chứng từ.
  

  3. Tài Sản Tài Chính và Các Khoản Đầu Tư

  Xem Thêm:Di chúc là gì? Giải mã từ A đến Z quyền định đoạt tài sản hợp pháp cho tương lai

  Nhóm tài sản này ngày càng phổ biến trong di chúc của người hiện đại: – Tiền mặt trong tài khoản ngân hàng: Số dư trong tài khoản thanh toán, tài khoản tiết kiệm.

• Cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ: Cổ phần tại các công ty cổ phần, trái phiếu chính phủ hoặc doanh nghiệp.
• Vốn góp trong doanh nghiệp: Phần vốn góp trong công ty TNHH, công ty hợp danh, hộ kinh doanh.
• Bảo hiểm nhân thọ: Quyền lợi bảo hiểm, giá trị hoàn lại của hợp đồng bảo hiểm.
• Tiền điện tử, tài sản số: Bitcoin, Ethereum và các loại tiền mã hóa khác (nếu pháp luật công nhận và có thể chứng minh quyền sở hữu).
  

  4. Quyền Tài Sản và Tài Sản Trí Tuệ

  Không chỉ tài sản hữu hình, các quyền tài sản cũng có thể được lập di chúc: – Quyền đòi nợ: Khoản tiền cho vay có hợp đồng vay, giấy vay nợ.

• Quyền sử dụng, khai thác tài nguyên: Quyền khai thác khoáng sản, thủy sản theo giấy phép.
• Quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp: Tiền bản quyền từ sách, bài hát, phần mềm, bằng sáng chế, nhãn hiệu.
• Lợi tức cổ phần, cổ tức: Các khoản thu nhập phát sinh từ cổ phần, cổ phiếu.
  

  5. Tài Sản Hình Thành Trong Tương Lai

  Theo Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản hình thành trong tương lai cũng có thể được lập di chúc. Ví dụ: – Thu nhập từ tiền lương, tiền công sẽ nhận trong tương lai.

• Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản gốc.
• Tài sản đang trong quá trình xây dựng, chế tạo.
• Quyền sử dụng đất sẽ được cấp trong tương lai.
  

  Những Tài Sản Không Được Phép Lập Di Chúc

  

  Bên cạnh việc hiểu rõ tài sản nào được lập di chúc, bạn cũng cần nắm được những loại tài sản không được phép định đoạt qua di chúc:

  Tài Sản Không Thuộc Quyền Sở Hữu Hợp Pháp

  Xem Thêm:Di Chúc Hợp Pháp: Toàn Bộ Điều Kiện, Hình Thức Và Cách Lập Để Di Sản Được Bảo Toàn Tuyệt Đối

  – Tài sản chiếm hữu bất hợp pháp, trộm cắp, tham nhũng.

• Tài sản đang bị kê biên, phong tỏa để thi hành án hoặc giải quyết tranh chấp.
• Hàng hóa nhập lậu, buôn bán trái phép.
  

  Phần Tài Sản Chung Không Thuộc Quyền Định Đoạt

  – Phần tài sản của vợ/chồng trong khối tài sản chung (trừ khi có thỏa thuận khác).

• Phần tài sản của các thành viên khác trong hộ gia đình.
• Tài sản đang thế chấp, cầm cố mà chưa được sự đồng ý của bên nhận thế chấp.
  

  Điều Kiện Để Di Chúc Hợp Pháp và Có Hiệu Lực

  Việc xác định tài sản nào được lập di chúc chỉ là bước đầu. Để di chúc có giá trị pháp lý, cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

  Điều Kiện Về Người Lập Di Chúc

  – Người lập di chúc phải từ đủ 18 tuổi trở lên (đối với di chúc thông thường).

• Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi có thể lập di chúc nếu được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.
• Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong quá trình lập di chúc.
• Không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi lập di chúc.
  

  Điều Kiện Về Nội Dung Di Chúc

  Xem Thêm:Di Chúc Hợp Lệ: 7 Điều Kiện Sống Còn Để Bản Di Chúc Không Bị Vô Hiệu

  – Ghi rõ thông tin người lập di chúc, người thừa kế.

• Liệt kê chi tiết tài sản được định đoạt và nơi có tài sản.
• Xác định rõ phần di sản dành cho từng người thừa kế.
• Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
  

  Điều Kiện Về Hình Thức Di Chúc

  Di chúc có thể được lập dưới nhiều hình thức khác nhau: – Di chúc bằng văn bản: Có người làm chứng hoặc không có người làm chứng, được công chứng hoặc chứng thực.

• Di chúc bằng miệng: Chỉ được công nhận trong trường hợp tính mạng bị đe dọa nghiêm trọng, không thể lập di chúc bằng văn bản. Sau 3 tháng kể từ thời điểm lập di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, di chúc này tự động bị hủy bỏ.
  

  Bảng So Sánh Các Loại Tài Sản Được Lập Di Chúc

  

  Loại Tài Sản	Ví Dụ Cụ Thể	Giấy Tờ Cần Thiết	Mức Độ Phổ Biến
  Bất động sản	Nhà, đất, căn hộ	Sổ đỏ, giấy chứng nhận quyền sở hữu	Rất cao
  Phương tiện giao thông	Ô tô, xe máy, tàu thuyền	Đăng ký xe, giấy tờ mua bán	Cao
  Tài sản tài chính	Sổ tiết kiệm, cổ phiếu	Sổ tiết kiệm, sổ cổ đông	Trung bình
  Quyền tài sản	Khoản nợ phải thu, bản quyền	Hợp đồng vay, giấy chứng nhận bản quyền	Thấp
  Tài sản hình thành trong tương lai	Thu nhập sắp nhận, nhà đang xây	Hợp đồng lao động, hợp đồng xây dựng	Thấp

  Hướng Dẫn Chi Tiết Quy Trình Lập Di Chúc Cho Tài Sản

  Bước 1: Kiểm Kê và Xác Định Toàn Bộ Tài Sản

  Trước tiên, bạn cần lập danh sách đầy đủ tất cả tài sản của mình. Đối với mỗi tài sản, hãy xác định rõ: – Tài sản đó thuộc quyền sở hữu riêng hay sở hữu chung.

• Giá trị ước tính của tài sản tại thời điểm lập di chúc.
• Giấy tờ pháp lý liên quan đến tài sản.
  

  Bước 2: Xác Định Người Thừa Kế

  Bạn có quyền chỉ định bất kỳ ai làm người thừa kế theo di chúc, bao gồm cả người không có quan hệ huyết thống. Tuy nhiên, cần lưu ý đến quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc (Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015). Theo đó, con chưa thành niên, cha mẹ, vợ chồng, con đã thành niên mà không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi không được nhắc đến trong di chúc.

  Bước 3: Soạn Thảo Nội Dung Di Chúc

  Nội dung di chúc cần ghi rõ: – Ngày, tháng, năm lập di chúc.

• Họ tên, ngày tháng năm sinh, CMND/CCCD, địa chỉ của người lập di chúc.
• Họ tên, thông tin của người thừa kế.
• Danh sách tài sản được định đoạt và phần di sản cho từng người.
• Chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.
  

  Bước 4: Công Chứng hoặc Chứng Thực

  Mặc dù pháp luật không bắt buộc di chúc phải công chứng, nhưng việc công chứng hoặc chứng thực sẽ giúp di chúc có giá trị pháp lý cao hơn, giảm thiểu tranh chấp sau này.

  Có, nhưng người lập di chúc chỉ được định đoạt phần tài sản thuộc quyền sở hữu của mình trong khối tài sản chung. Theo quy định, tài sản chung của vợ chồng được chia đôi khi một người chết. Do đó, nếu muốn để lại toàn bộ tài sản chung cho người khác, cần có sự đồng ý của người còn lại.

  2. Đất chưa có sổ đỏ có được lập di chúc không?

  Đất chưa có sổ đỏ nhưng có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp (hợp đồng chuyển nhượng, biên lai nộp thuế, quyết định giao đất…) vẫn có thể được lập di chúc. Tuy nhiên, người thừa kế sẽ gặp khó khăn trong việc làm thủ tục sang tên nếu đất chưa được cấp giấy chứng nhận.

  3. Tiền trong tài khoản ngân hàng có cần lập di chúc riêng không?

  Không cần lập di chúc riêng cho từng loại tài sản.

  Có. Tài sản thừa kế đã phát sinh quyền sở hữu từ thời điểm người để lại di sản chết, ngay cả khi chưa hoàn tất thủ tục sang tên.

  Hoàn toàn có thể. Pháp luật Việt Nam cho phép người lập di chúc định đoạt tài sản cho bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào, bao gồm cả tổ chức từ thiện, quỹ xã hội, miễn là tổ chức đó tồn tại hợp pháp tại thời điểm mở thừa kế.

  6. Di chúc miệng có được công nhận cho tài sản là bất động sản không?

  Di chúc miệng chỉ được công nhận trong trường hợp tính mạng bị đe dọa nghiêm trọng (tai nạn, bệnh hiểm nghèo) và không thể lập di chúc bằng văn bản. Di chúc miệng phải có ít nhất 2 người làm chứng và được ghi chép lại. Tuy nhiên, sau 3 tháng nếu người lập di chúc còn sống, di chúc miệng tự động bị hủy bỏ. Với bất động sản, di chúc miệng thường gây nhiều tranh cãi và khó được công nhận.

  Kết Luận

  

  Việc xác định tài sản nào được lập di chúc là nền tảng quan trọng để đảm bảo quyền định đoạt tài sản của bạn sau khi qua đời. Về cơ bản, mọi tài sản hợp pháp thuộc quyền sở hữu của bạn đều có thể được lập di chúc, từ bất động sản, phương tiện giao thông, tài sản tài chính cho đến các quyền tài sản vô hình. Điều quan trọng nhất là phải đảm bảo di chúc được lập đúng theo quy định pháp luật, có nội dung rõ ràng, minh bạch và được công chứng hoặc chứng thực để tránh những tranh chấp không đáng có cho người thân còn sống. Hãy nhớ rằng, lập di chúc không chỉ là việc phân chia tài sản mà còn là cách thể hiện trách nhiệm và tình thương yêu của bạn đối với gia đình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về tài sản nào được lập di chúc hoặc quy trình thực hiện, bạn nên tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý để được tư vấn cụ thể, phù hợp với hoàn cảnh cá nhân.