Người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam? Quy định pháp luật mới nhất
12 Th8
Việc người nước ngoài sinh sống, làm việc và sở hữu tài sản tại Việt Nam ngày càng phổ biến. Một câu hỏi quan trọng được nhiều người quan tâm là người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam hay không. Bài viết này sẽ cung cấp câu trả lời chi tiết dựa trên Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành, giúp bạn hiểu rõ quyền lập di chúc, các hình thức di chúc hợp pháp, trình tự thủ tục và những lưu ý quan trọng khi thực hiện tại lãnh thổ Việt Nam.
Người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam không?
Câu trả lời ngắn gọn là CÓ. Người nước ngoài hoàn toàn có quyền lập di chúc tại Việt Nam để định đoạt tài sản của mình. Quyền này được ghi nhận rõ ràng tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó “Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình”. Bộ luật Dân sự không phân biệt quốc tịch, chỉ yêu cầu người lập di chúc là cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hai khía cạnh: quyền lập di chúc và phạm vi tài sản được phép định đoạt. Người nước ngoài có thể lập di chúc để định đoạt toàn bộ tài sản hợp pháp của mình, bao gồm tài sản tại Việt Nam và tài sản ở nước ngoài, nhưng việc thực hiện di chúc tại Việt Nam sẽ tuân theo pháp luật Việt Nam đối với phần tài sản nằm trên lãnh thổ Việt Nam.
Căn cứ pháp lý cho phép người nước ngoài lập di chúc tại Việt Nam
Để trả lời chính xác câu hỏi người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam, cần dựa trên các quy định pháp luật sau:
Bộ luật Dân sự 2015
Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định quyền thừa kế theo di chúc của cá nhân. Điều 625 quy định về người lập di chúc, theo đó người từ đủ 18 tuổi trở lên có đủ năng lực hành vi dân sự có quyền lập di chúc. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi có thể lập di chúc nếu được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Điều 630 quy định về di chúc hợp pháp, bao gồm các điều kiện về năng lực chủ thể, sự tự nguyện, nội dung và hình thức di chúc.
Luật Công chứng 2014 quy định về việc công chứng di chúc tại các tổ chức hành nghề công chứng. Người nước ngoài có thể yêu cầu công chứng di chúc tại phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng tại Việt Nam.
Luật Quốc tịch và các hiệp định tương trợ tư pháp
Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định tương trợ tư pháp với các quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho việc công nhận và thực hiện di chúc của người nước ngoài.
Điều kiện để di chúc của người nước ngoài hợp pháp tại Việt Nam
Di chúc của người nước ngoài lập tại Việt Nam được coi là hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Về chủ thể lập di chúc
Người lập di chúc từ đủ 18 tuổi trở lên
Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc
Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép khi lập di chúc
Hiểu rõ nội dung di chúc và hậu quả pháp lý của việc lập di chúc
Về nội dung di chúc
Nội dung di chúc phải bao gồm các thông tin cơ bản sau:
Họ tên, ngày tháng năm sinh, quốc tịch, số hộ chiếu của người lập di chúc
Địa chỉ cư trú tại Việt Nam và nước ngoài
Thông tin về người thừa kế (họ tên, ngày sinh, quan hệ với người lập di chúc)
Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực
Do người lập di chúc tự viết và ký tên
Hợp pháp nếu đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 630 Bộ luật Dân sự
Di chúc bằng văn bản có người làm chứng
Ít nhất 2 người làm chứng ký xác nhận
Hợp pháp khi người lập di chúc không thể tự viết
Di chúc miệng
Thể hiện trước ít nhất 2 người làm chứng
Chỉ hợp pháp trong trường hợp tính mạng bị đe dọa, không thể lập di chúc bằng văn bản
Quy trình lập di chúc cho người nước ngoài tại Việt Nam
Để lập di chúc hợp pháp tại Việt Nam, người nước ngoài cần thực hiện theo quy trình sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Hộ chiếu còn giá trị sử dụng
Thị thực nhập cảnh hoặc giấy phép cư trú tại Việt Nam
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản tại Việt Nam (nếu có)
Bản dịch công chứng các giấy tờ liên quan sang tiếng Việt
Giấy tờ tùy thân của người thừa kế (nếu có thông tin)
Bước 2: Soạn thảo nội dung di chúc
Người lập di chúc có thể tự soạn thảo hoặc nhờ công chứng viên hỗ trợ soạn thảo. Nội dung di chúc cần thể hiện rõ ý chí của người lập di chúc về việc định đoạt tài sản.
Bước 3: Công chứng hoặc chứng thực di chúc
Người nước ngoài đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc UBND cấp xã nơi cư trú để yêu cầu công chứng, chứng thực di chúc. Công chứng viên sẽ kiểm tra năng lực hành vi dân sự, tính tự nguyện và nội dung di chúc trước khi chứng nhận.
Sau khi công chứng, người lập di chúc có thể tự lưu giữ hoặc gửi lưu giữ tại tổ chức hành nghề công chứng. Việc gửi lưu giữ giúp bảo quản an toàn và tránh thất lạc.
Người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam để định đoạt tài sản ở nước ngoài không?
Đây là vấn đề pháp lý phức tạp. Theo quy định tại Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế có yếu tố nước ngoài: – Thừa kế theo pháp luật phải tuân theo pháp luật của nước nơi người để lại di sản thường trú tại thời điểm chết
Quyền thừa kế đối với bất động sản phải tuân theo pháp luật của nước nơi có bất động sản đó Vì vậy, người nước ngoài có thể lập di chúc tại Việt Nam để định đoạt tài sản ở nước ngoài, nhưng việc thực hiện di chúc đối với phần tài sản này sẽ phụ thuộc vào pháp luật của quốc gia nơi có tài sản. Điều này có thể dẫn đến xung đột pháp luật nếu quy định của hai nước khác nhau.
Những hạn chế và lưu ý khi người nước ngoài lập di chúc tại Việt Nam
Hạn chế về quyền sở hữu tài sản
Người nước ngoài chỉ có thể lập di chúc để định đoạt những tài sản mà họ hợp pháp sở hữu tại Việt Nam. Theo Luật Đất đai 2013 và Luật Nhà ở 2014, người nước ngoài có những hạn chế nhất định trong việc sở hữu đất đai và nhà ở tại Việt Nam.
Vấn đề ngôn ngữ trong di chúc
Di chúc lập tại Việt Nam phải được viết bằng tiếng Việt. Nếu người nước ngoài không biết tiếng Việt, di chúc có thể được viết bằng tiếng nước ngoài nhưng phải được dịch ra tiếng Việt và có chữ ký của người dịch. Công chứng viên có trách nhiệm giải thích rõ nội dung di chúc cho người lập di chúc.
Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc bao gồm: con chưa thành niên, cha mẹ, vợ chồng, con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động. Những người này vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi di chúc không đề cập đến họ.
So sánh di chúc lập tại Việt Nam và di chúc lập tại nước ngoài
Tiêu chí
Di chúc lập tại Việt Nam
Di chúc lập tại nước ngoài
Hình thức
Tuân theo Bộ luật Dân sự Việt Nam
Tuân theo pháp luật nước nơi lập di chúc
Ngôn ngữ
Tiếng Việt hoặc song ngữ
Ngôn ngữ của nước sở tại
Công chứng
Công chứng viên Việt Nam
Công chứng viên nước ngoài
Hiệu lực tại Việt Nam
Có hiệu lực ngay
Cần được công nhận theo thủ tục tương trợ tư pháp
Chi phí
Thấp hơn
Có thể cao hơn tùy quốc gia
Thời gian xử lý
Nhanh hơn
Có thể lâu hơn do thủ tục công nhận
Những sai lầm thường gặp khi người nước ngoài lập di chúc tại Việt Nam
Không dịch thuật đầy đủ các giấy tờ
Nhiều người nước ngoài chỉ dịch hộ chiếu mà không dịch các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản. Điều này gây khó khăn cho công chứng viên trong việc xác định di sản.
Không cập nhật di chúc khi có biến động tài sản
Khi mua thêm tài sản mới hoặc bán tài sản đã ghi trong di chúc, người lập di chúc cần lập di chúc mới hoặc lập phụ lục bổ sung. Nhiều người quên điều này dẫn đến di chúc không phản ánh đúng hiện trạng tài sản.
Không chỉ định người quản lý di sản
Việc không chỉ định người quản lý di sản có thể dẫn đến tranh chấp giữa những người thừa kế sau khi người lập di chúc qua đời.
Bỏ qua quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
Nhiều người nước ngoài không biết rằng pháp luật Việt Nam bảo vệ quyền lợi của một số người thừa kế bắt buộc, dẫn đến di chúc bị vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.
Các câu hỏi thường gặp về việc người nước ngoài lập di chúc tại Việt Nam
Người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam mà không cần công chứng không?
Có. Người nước ngoài có thể lập di chúc bằng văn bản không cần công chứng hoặc chứng thực, theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, di chúc không công chứng có nguy cơ bị tranh chấp cao hơn và khó chứng minh tính tự nguyện, minh mẫn của người lập di chúc.
Chi phí công chứng di chúc cho người nước ngoài tại Việt Nam là bao nhiêu?
Theo Thông tư 257/2016/TT-BTC, phí công chứng di chúc được tính theo giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch. Mức phí cụ thể như sau: – Dưới 50 triệu đồng: 50.000 đồng
Từ 50 – 100 triệu đồng: 100.000 đồng
Từ 100 – 1 tỷ đồng: 0,1% giá trị tài sản
Từ 1 – 3 tỷ đồng: 1 triệu đồng + 0,05% phần vượt quá 1 tỷ đồng
Từ 3 – 5 tỷ đồng: 2 triệu đồng + 0,04% phần vượt quá 3 tỷ đồng
Trên 5 tỷ đồng: 2,8 triệu đồng + 0,03% phần vượt quá 5 tỷ đồng
Người nước ngoài có thể sửa đổi hoặc hủy bỏ di chúc đã lập tại Việt Nam không?
Có. Người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc bất cứ lúc nào, theo Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015. Việc sửa đổi, hủy bỏ phải tuân theo hình thức tương tự như khi lập di chúc.
Di chúc lập tại Việt Nam có được công nhận ở nước ngoài không?
Việc công nhận di chúc lập tại Việt Nam ở nước ngoài phụ thuộc vào pháp luật của quốc gia nơi cần công nhận và các hiệp định tương trợ tư pháp giữa Việt Nam và quốc gia đó. Thông thường, di chúc được công chứng hợp pháp tại Việt Nam có thể được công nhận thông qua thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự.
Người nước ngoài đang bị bệnh nặng có được lập di chúc tại Việt Nam không?
Có, nếu người đó vẫn minh mẫn, sáng suốt và có đủ năng lực hành vi dân sự. Trong trường hợp không thể đến tổ chức hành nghề công chứng, người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng viên đến tận nơi để công chứng di chúc theo quy định tại Điều 44 Luật Công chứng 2014.
Thời hạn có hiệu lực của di chúc lập tại Việt Nam là bao lâu?
Di chúc có hiệu lực từ thời điểm người lập di chúc chết. Không có thời hạn hết hiệu lực đối với di chúc hợp pháp. Tuy nhiên, di chúc sẽ không còn hiệu lực nếu người lập di chúc đã hủy bỏ hoặc thay thế bằng di chúc mới.
Kết luận
Người nước ngoài có được lập di chúc tại Việt Nam là câu hỏi đã được giải đáp rõ ràng: hoàn toàn được phép theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Người nước ngoài có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản hợp pháp của mình tại Việt Nam, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu về năng lực hành vi dân sự, tính tự nguyện và hình thức di chúc hợp pháp. Để đảm bảo di chúc có giá trị pháp lý cao nhất và tránh tranh chấp sau này, người nước ngoài nên lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng, có sự hỗ trợ của công chứng viên và luật sư am hiểu pháp luật Việt Nam. Việc tư vấn pháp lý chuyên sâu trước khi lập di chúc là vô cùng quan trọng, đặc biệt đối với những trường hợp có tài sản ở nhiều quốc gia hoặc có người thừa kế ở nước ngoài. Nếu bạn là người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam và có nhu cầu lập di chúc, hãy liên hệ với các tổ chức hành nghề công chứng uy tín hoặc luật sư chuyên về thừa kế có yếu tố nước ngoài để được hướng dẫn chi tiết và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.
Xin chào, tôi là Nguyễn Viết Phú, công chứng viên với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công chứng và chứng thực. Tôi xây dựng website này nhằm chia sẻ kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn các thủ tục công chứng một cách dễ hiểu, chính xác và cập nhật, giúp người đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đáng tin cậy.
