Phí công chứng văn bản phân chia di sản: Cập nhật mới nhất 2025 và cách tính chuẩn
Việc phân chia di sản thừa kế sau khi người thân qua đời là một thủ tục pháp lý quan trọng, trong đó công chứng văn bản phân chia di sản là bước bắt buộc để đảm bảo tính pháp lý. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn về phí công chứng văn bản phân chia di sản được tính như thế nào, mức thu cụ thể ra sao và có những quy định nào cần lưu ý. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết, đầy đủ và cập nhật nhất về khoản phí này, giúp bạn chủ động chuẩn bị hồ sơ và ngân sách một cách hợp lý.
1. Văn bản phân chia di sản là gì? Khi nào cần công chứng?
Văn bản phân chia di sản là văn bản do những người thừa kế hợp pháp tự nguyện lập ra để xác định phần di sản mà mỗi người được hưởng sau khi người để lại di sản chết. Văn bản này có thể được lập theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật về hàng thừa kế. Theo quy định tại Điều 33 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, việc công chứng văn bản phân chia di sản là thủ tục bắt buộc trong các trường hợp sau:
Di sản bao gồm bất động sản (nhà, đất) hoặc động sản phải đăng ký quyền sở hữu (xe ô tô, tàu thuyền…)
Các bên thừa kế có nhu cầu chuyển quyền sở hữu, sang tên hoặc thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản thừa kế Nếu không công chứng, văn bản phân chia di sản sẽ không có giá trị pháp lý để thực hiện các thủ tục chuyển quyền sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
2. Phí công chứng văn bản phân chia di sản được quy định như thế nào?
2.1. Căn cứ pháp lý hiện hành
Mức phí công chứng văn bản phân chia di sản hiện nay được quy định tại Thông tư số 257/2016/TT-BTC ngày 11/11/2016 của Bộ Tài chính quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí công chứng. Thông tư này đã thay thế Thông tư 03/2014/TT-BTC trước đó và vẫn đang được áp dụng cho đến thời điểm hiện tại.
2.2. Bảng phí chi tiết theo giá trị tài sản
Theo quy định, phí công chứng văn bản phân chia di sản được tính theo giá trị tài sản thừa kế, cụ thể như sau:
STT
Giá trị tài sản (đồng)
Mức phí công chứng (đồng)
1
Dưới 50 triệu
50.000
2
Từ 50 triệu đến 100 triệu
100.000
3
Từ trên 100 triệu đến 1 tỷ
0,1% giá trị tài sản
4
Từ trên 1 tỷ đến 3 tỷ
1 triệu + 0,05% phần vượt quá 1 tỷ
5
Từ trên 3 tỷ đến 5 tỷ
2 triệu + 0,04% phần vượt quá 3 tỷ
6
Từ trên 5 tỷ đến 10 tỷ
2,8 triệu + 0,03% phần vượt quá 5 tỷ
7
Từ trên 10 tỷ đến 100 tỷ
4,3 triệu + 0,02% phần vượt quá 10 tỷ
8
Trên 100 tỷ
22,3 triệu + 0,01% phần vượt quá 100 tỷ (mức thu tối đa là 70 triệu đồng)
Để giúp bạn dễ hình dung, chúng tôi đưa ra một số ví dụ thực tế: – Trường hợp 1: Gia đình bạn có mảnh đất trị giá 800 triệu đồng cần phân chia cho 3 người con. Mức phí công chứng sẽ là: 0,1% x 800.000.000 = 800.000 đồng. – Trường hợp 2: Căn nhà trị giá 2,5 tỷ đồng. Mức phí được tính như sau: 1.000.000 + 0,05% x (2.500.000.000 – 1.000.000.000) = 1.000.000 + 750.000 = 1.750.000 đồng. – Trường hợp 3: Tài sản thừa kế là xe ô tô trị giá 1,2 tỷ đồng. Mức phí: 1.000.000 + 0,05% x 200.000.000 = 1.100.000 đồng.
3. Các khoản chi phí khác liên quan khi công chứng phân chia di sản
Ngoài phí công chứng văn bản phân chia di sản, người thừa kế còn phải chi trả thêm một số khoản phí và lệ phí khác:
3.1. Lệ phí chứng thực
Chứng thực bản sao từ bản chính: 2.000 đồng/trang (tối đa 200.000 đồng/văn bản)
Chứng thực chữ ký: 10.000 đồng/trường hợp
3.2. Phí thẩm định hồ sơ
Một số phòng công chứng có thể thu thêm phí thẩm định hồ sơ từ 50.000 – 200.000 đồng tùy theo độ phức tạp của vụ việc.
3.3. Thuế thu nhập cá nhân
Theo quy định tại Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân, phần di sản thừa kế nhận được từ người thân trong gia đình (cha mẹ, con cái, vợ chồng, ông bà, cháu) được miễn thuế. Tuy nhiên, nếu nhận thừa kế từ người không thuộc quan hệ gia đình trực hệ, bạn phải nộp thuế 10% trên phần giá trị vượt quá 10 triệu đồng.
Khi thực hiện thủ tục sang tên bất động sản thừa kế, người nhận thừa kế phải nộp lệ phí trước bạ với mức 0,5% giá trị tài sản (trong trường hợp được miễn thuế TNCN).
4. Quy trình công chứng văn bản phân chia di sản chi tiết
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ
Hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản bao gồm:
Phiếu yêu cầu công chứng (theo mẫu)
Bản chính di chúc (nếu có)
Giấy chứng tử của người để lại di sản
Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân giữa người để lại di sản và người thừa kế (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, sổ hộ khẩu…)
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (sổ đỏ, giấy đăng ký xe…)
Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của tất cả những người thừa kế
Giấy tờ khác có liên quan (nếu có)
Bước 2: Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng
Theo quy định, phí công chứng do người yêu cầu công chứng thanh toán. Trong trường hợp phân chia di sản, các bên thừa kế có thể thỏa thuận để một người hoặc tất cả cùng chịu. Thông thường, phí được chia đều cho những người thừa kế hoặc trích từ di sản.
9.2. Có được giảm phí công chứng cho người thuộc diện chính sách không?
Theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, người có công với cách mạng, người khuyết tật được giảm 50% phí công chứng. Cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh đối tượng ưu tiên khi nộp hồ sơ.
9.3. Nếu di sản là tài sản ở nước ngoài thì phí công chứng tính thế nào?
Đối với tài sản ở nước ngoài, việc phân chia di sản phải tuân theo pháp luật của quốc gia nơi có tài sản. Phí công chứng tại Việt Nam vẫn được tính theo giá trị tài sản quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá tại thời điểm công chứng.
9.4. Có thể ủy quyền cho người khác đi công chứng phân chia di sản không?
Việc công chứng văn bản phân chia di sản yêu cầu sự có mặt của tất cả những người thừa kế. Trong trường hợp bất khả kháng, có thể lập văn bản ủy quyền có công chứng để người được ủy quyền thay mặt tham gia.
9.5. Thời gian giải quyết hồ sơ công chứng mất bao lâu?
Thông thường từ 1-2 ngày làm việc nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ. Trong trường hợp cần xác minh thêm, thời gian có thể kéo dài đến 5 ngày làm việc theo quy định tại Luật Công chứng 2014.
9.6. Nếu một người thừa kế không đồng ý ký thì xử lý thế nào?
Nếu không đạt được sự đồng thuận, văn bản phân chia di sản không thể được công chứng. Các bên có thể khởi kiện ra tòa án để yêu cầu chia di sản theo quy định pháp luật.
10. Kết luận
Phí công chứng văn bản phân chia di sản là khoản chi phí bắt buộc mà người thừa kế phải nộp khi thực hiện thủ tục phân chia tài sản thừa kế. Mức phí được tính theo giá trị tài sản với biểu phí cụ thể đã được quy định rõ ràng tại Thông tư 257/2016/TT-BTC. Việc nắm rõ các quy định về phí, quy trình thực hiện và những lưu ý quan trọng sẽ giúp quá trình phân chia di sản diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và đúng pháp luật. Để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có, người thừa kế nên tìm đến sự tư vấn của luật sư hoặc công chứng viên có kinh nghiệm trước khi tiến hành thủ tục. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của tất cả các bên liên quan trong quá trình phân chia di sản thừa kế.
Xin chào, tôi là Nguyễn Viết Phú, công chứng viên với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công chứng và chứng thực. Tôi xây dựng website này nhằm chia sẻ kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn các thủ tục công chứng một cách dễ hiểu, chính xác và cập nhật, giúp người đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đáng tin cậy.
