Làm hộ chiếu lần đầu: Hướng dẫn chi tiết từ A-Z cho người mới bắt đầu
22 Th7
Việc làm hộ chiếu lần đầu có thể khiến nhiều người bỡ ngỡ vì không biết bắt đầu từ đâu, cần chuẩn bị giấy tờ gì và quy trình ra sao. Đây là bước quan trọng nếu bạn có kế hoạch du lịch, công tác hay học tập ở nước ngoài. Bài viết này sẽ cung cấp toàn bộ thông tin cần thiết, từ khái niệm cơ bản đến những lưu ý thực tế, giúp bạn hoàn tất thủ tục một cách nhanh chóng và chính xác.
Hộ chiếu (passport) là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất do nhà nước cấp cho công dân, cho phép người đó xuất cảnh, nhập cảnh và được các quốc gia khác công nhận. Đối với người làm hộ chiếu lần đầu, đây là lần đầu tiên bạn sở hữu một cuốn sổ nhỏ màu xanh hoặc đỏ (tùy loại) có giá trị pháp lý quốc tế.
Hiện nay tại Việt Nam có ba loại hộ chiếu chính:
Loại hộ chiếu
Đối tượng
Màu bìa
Thời hạn
Hộ chiếu phổ thông
Mọi công dân Việt Nam
Xanh lá
10 năm (người trên 14 tuổi), 5 năm (người dưới 14 tuổi)
Phần lớn người dân sẽ làm hộ chiếu phổ thông lần đầu. Hộ chiếu này được thiết kế với nhiều tính năng bảo mật như chip điện tử, ảnh nổi, chữ ký số và mã vạch hai chiều.
Điều kiện làm hộ chiếu lần đầu
Bất kỳ công dân Việt Nam nào cũng có quyền làm hộ chiếu lần đầu nếu đáp ứng các điều kiện sau:
Có quốc tịch Việt Nam.
Đủ 14 tuổi trở lên (người dưới 14 tuổi có thể được cấp chung vào hộ chiếu của cha/mẹ hoặc cấp riêng).
Không thuộc trường hợp bị cấm xuất cảnh theo quy định pháp luật.
Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự (đối với người mất năng lực hành vi thì cần người đại diện).
Trên thực tế, hầu hết công dân đều đủ điều kiện làm hộ chiếu lần đầu, trừ một số trường hợp đặc biệt như đang bị truy nã, đang chấp hành án phạt tù hoặc có quyết định tạm hoãn xuất cảnh từ cơ quan chức năng.
Hồ sơ làm hộ chiếu lần đầu cần chuẩn bị
Đây là phần quan trọng nhất. Nếu thiếu giấy tờ hoặc sai sót, bạn sẽ mất thời gian đi lại. Tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu
Mẫu TK01 (dùng cho công dân Việt Nam ở trong nước) hoặc mẫu TK02 (dùng cho công dân ở nước ngoài).
Theo quy định tại Thông tư 73/2021/TT-BCA, thời gian giải quyết cấp hộ chiếu lần đầu tối đa là 8 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Tuy nhiên, trên thực tế, thời gian có thể dao động:
Từ 5-7 ngày làm việc đối với hồ sơ nộp trực tiếp tại thành phố lớn (Hà Nội, TP.HCM).
Từ 7-10 ngày làm việc đối với các tỉnh xa trung tâm hoặc hồ sơ cần xác minh.
Nếu nộp trực tuyến và nhận qua bưu điện, thời gian có thể kéo dài thêm 2-3 ngày do vận chuyển.
Không có dịch vụ làm hộ chiếu siêu tốc trong ngày hợp pháp. Tuyệt đối tránh các đối tượng môi giới hứa hẹn làm nhanh với giá cao vì có nguy cơ lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật.
Những sai lầm thường gặp khi làm hộ chiếu lần đầu
Theo quy định, họ tên phải viết bằng chữ in hoa không dấu theo giấy tờ tùy thân.
Ảnh không đạt chuẩn: Ảnh chụp quá lâu (trên 6 tháng), nền không trắng tinh, hoặc người chụp mặc áo sọc, áo có họa tiết rườm rà khiến ảnh bị từ chối.
Thiếu giấy tờ chứng minh nhân thân: CMND/CCCD hết hạn hoặc bị mờ không đọc được thông tin, phải làm lại trước khi nộp hồ sơ.
Không xác minh thông tin cư trú: Một số địa phương yêu cầu xác nhận địa chỉ thường trú mới nhất, nếu sổ hộ khẩu không khớp sẽ bị trả hồ sơ.
Chờ đến phút chót: Để đến khi cần gấp mới làm, dễ bị động và mất thời gian xử lý nếu có sai sót.
Lợi ích và hạn chế của việc làm hộ chiếu lần đầu
Lợi ích
Mở ra cơ hội du lịch và khám phá thế giới: Hộ chiếu là tấm vé thông hành cho phép bạn đặt chân đến hơn 170 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tăng uy tín cá nhân: Hộ chiếu là giấy tờ tùy thân có giá trị nhất, được chấp nhận rộng rãi tại các ngân hàng, khách sạn, cửa khẩu.
Cơ hội công tác và học tập quốc tế: Nhiều chương trình học bổng, việc làm nước ngoài yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất 6 tháng.
Dự phòng cho các trường hợp khẩn cấp: Nếu có hộ chiếu,
Theo quy định hiện hành, không bắt buộc phải nộp sổ hộ khẩu. Tuy nhiên, một số tỉnh có thể yêu cầu bản sao sổ hộ khẩu hoặc giấy xác nhận thông tin cư trú để xác minh nơi thường trú. Để an toàn, bạn nên mang theo bản phô-tô sổ hộ khẩu khi nộp hồ sơ.
Làm hộ chiếu lần đầu ở đâu?
Bạn nộp hồ sơ tại Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh/thành phố nơi bạn đăng ký thường trú hoặc nơi bạn đang tạm trú (nếu có đăng ký tạm trú từ 6 tháng trở lên). Ngoài ra, có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công Quốc gia.
Làm hộ chiếu lần đầu có cần chụp ảnh ở studio chuyên nghiệp không?
Có. Ảnh hộ chiếu yêu cầu kỹ thuật khá chặt chẽ về kích thước, ánh sáng, nền và góc chụp. Bạn nên đến các tiệm ảnh có dịch vụ chụp ảnh hộ chiếu chuyên nghiệp, tránh tự chụp hoặc cắt ảnh từ ảnh selfie vì dễ bị loại.
Hộ chiếu lần đầu có thể làm online hoàn toàn không?
Có.
Không có quy định về dịch vụ cấp tốc chính thức. Bạn vẫn phải chờ 5-8 ngày làm việc. Nếu có lý do đặc biệt (công tác khẩn cấp, chữa bệnh, tang gia…),
Đối với người từ 14 tuổi trở lên: 10 năm. Đối với người dưới 14 tuổi: 5 năm (hộ chiếu riêng) hoặc hết hiệu lực khi người đó đủ 14 tuổi (nếu hộ chiếu chung).
Sau khi làm hộ chiếu lần đầu, tôi có thể đi nước ngoài ngay không?
Có, bạn có thể xuất cảnh ngay sau khi nhận hộ chiếu. Tuy nhiên, tùy vào quốc gia bạn đến, bạn có thể cần xin thị thực (visa) trước khi nhập cảnh. Hộ chiếu chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ để vào bất kỳ quốc gia nào.
Lưu ý quan trọng khi làm hộ chiếu lần đầu
Để tránh những rắc rối không đáng có, hãy ghi nhớ các điểm sau:
Kiểm tra kỹ thông tin cá nhân trên tờ khai và sau khi nhận hộ chiếu: họ tên, ngày sinh, giới tính, số CMND/CCCD. Sai sót nhỏ cũng có thể gây khó khăn khi xuất nhập cảnh.
Ký tên vào hộ chiếu ngay sau khi nhận: Ở trang 3 có ô chữ ký của người được cấp. Bắt buộc phải ký bằng mực xanh hoặc đen, không ký bằng bút chì hay bút mực tẩy xóa được.
Bảo quản hộ chiếu cẩn thận: Tránh để gần nam châm, nhiệt độ cao, nước hoặc ẩm ướt. Không bấm lỗ, xé trang hoặc dán sticker lên các trang có thông tin.
Không sử dụng dịch vụ trung gian bất hợp pháp: Các quảng cáo “làm hộ chiếu nhanh không cần hồ sơ” thường là lừa đảo. Chỉ nộp hồ sơ qua cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Cập nhật địa chỉ thường trú: Nếu bạn thay đổi nơi cư trú, hãy cập nhật với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh khi xin cấp lại hộ chiếu sau này.
Kết luận
Làm hộ chiếu lần đầu không hề khó khăn nếu bạn nắm vững quy trình và chuẩn bị đầy đủ giấy tờ. Chỉ cần đầu tư một ngày để thu thập hồ sơ và khoảng một tuần chờ đợi, bạn sẽ có trong tay tấm giấy thông hành quan trọng để khám phá thế giới. Hãy bắt đầu sớm, kiểm tra kỹ thông tin và luôn ưu tiên các kênh chính thống để tránh rủi ro. Với những hướng dẫn chi tiết trên đây, hy vọng bạn sẽ hoàn tất thủ tục một cách suôn sẻ và sớm thực hiện những chuyến đi như mong đợi.
Xin chào, tôi là Nguyễn Viết Phú, công chứng viên với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công chứng và chứng thực. Tôi xây dựng website này nhằm chia sẻ kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn các thủ tục công chứng một cách dễ hiểu, chính xác và cập nhật, giúp người đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đáng tin cậy.
