Công chứng di chúc tại nhà riêng: Thủ tục, chi phí và những điều cần biết năm 2025
08 Th8
Việc lập di chúc là một trong những cách quan trọng nhất để đảm bảo tài sản của bạn được phân chia đúng theo ý nguyện sau khi qua đời. Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện hoặc sức khỏe để đến trực tiếp các văn phòng công chứng. Nắm bắt được nhu cầu thực tế đó, dịch vụ công chứng di chúc tại nhà riêng đã ra đời và ngày càng được nhiều người tin tưởng lựa chọn. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một góc nhìn toàn diện về thủ tục, chi phí, lợi ích cũng như những lưu ý quan trọng khi sử dụng dịch vụ này, giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn và an tâm nhất cho kế hoạch tài sản của mình.
Công chứng di chúc tại nhà riêng là hình thức công chứng viên của các tổ chức hành nghề công chứng (Văn phòng công chứng hoặc Phòng công chứng) trực tiếp đến tận nơi cư trú của người lập di chúc để thực hiện các thủ tục pháp lý nhằm chứng nhận tính hợp pháp của bản di chúc. Hình thức này thường được áp dụng cho những người già yếu, ốm đau, bệnh tật, khuyết tật hoặc gặp khó khăn trong việc đi lại, không thể tự mình đến trụ sở công chứng. Theo quy định tại Điều 635 Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Công chứng 2014, người lập di chúc có quyền yêu cầu công chứng viên đến tận nơi ở của mình để công chứng di chúc. Đây là một quy định tiến bộ, thể hiện sự nhân văn và tạo điều kiện tối đa cho mọi công dân thực hiện quyền định đoạt tài sản của mình.
Khi nào nên sử dụng dịch vụ công chứng di chúc tại nhà?
Không phải trường hợp nào cũng cần thiết phải yêu cầu công chứng viên đến tận nhà. Người đang trong tình trạng bệnh nặng, phải nằm một chỗ, sức khỏe yếu không thể di chuyển xa, hoặc người cao tuổi có bệnh lý về xương khớp, tim mạch… đều có thể yêu cầu công chứng viên đến tận giường bệnh hoặc nhà riêng để lập di chúc.
Người bận rộn, quỹ thời gian hạn hẹp
Một số người có công việc bận rộn, không thể sắp xếp thời gian đến văn phòng công chứng trong giờ hành chính. Việc mời công chứng viên đến nhà hoặc nơi làm việc vào thời gian linh hoạt hơn sẽ giúp tiết kiệm thời gian và công sức đi lại.
Việc lập di chúc tại nhà riêng giúp người lập di chúc cảm thấy an tâm và thoải mái hơn khi trao đổi với công chứng viên về những vấn đề nhạy cảm trong gia đình, tránh sự tò mò hoặc can thiệp từ những người xung quanh tại văn phòng công chứng.
Quy trình công chứng di chúc tại nhà riêng chi tiết
Quy trình công chứng di chúc tại nhà riêng về cơ bản giống với công chứng tại trụ sở, nhưng có một số điểm khác biệt trong khâu tổ chức. Tại bước này, cần cung cấp thông tin cơ bản về tình trạng sức khỏe của người lập di chúc, địa chỉ cụ thể và thời gian mong muốn công chứng viên đến.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ và tài liệu
Công chứng viên sẽ tư vấn và hướng dẫn cụ thể về các loại giấy tờ cần chuẩn bị. Thông thường, hồ sơ bao gồm: – Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân/Hộ chiếu của người lập di chúc
Sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ chứng minh nơi cư trú
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với tài sản dự định để lại (sổ đỏ, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm…)
Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân (nếu cần thiết)
Bản dự thảo di chúc (nếu có) hoặc yêu cầu công chứng viên soạn thảo theo ý nguyện
Bước 3: Công chứng viên đến tận nơi làm việc
Theo đúng lịch hẹn, công chứng viên sẽ đến tận nhà riêng của người lập di chúc. Tại đây, công chứng viên sẽ: – Kiểm tra, đối chiếu các giấy tờ tùy thân và hồ sơ đã chuẩn bị
Xác minh tình trạng minh mẫn, sáng suốt của người lập di chúc
Giải thích rõ ràng về nội dung di chúc, quyền và nghĩa vụ của người lập di chúc
Ghi chép lại ý nguyện của người lập di chúc một cách trung thực, khách quan
Sau khi nắm rõ ý nguyện, công chứng viên sẽ soạn thảo văn bản di chúc theo đúng quy định của pháp luật. Người lập di chúc sẽ đọc lại toàn bộ nội dung, nếu đồng ý thì ký hoặc điểm chỉ vào từng trang của bản di chúc trước sự chứng kiến của công chứng viên.
Bước 5: Chứng nhận và bàn giao
Công chứng viên sẽ thực hiện các thủ tục chứng nhận theo quy định, đóng dấu và ký tên. Bản di chúc sẽ được bàn giao cho người lập di chúc, đồng thời văn phòng công chứng sẽ lưu giữ một bản theo quy định.
Chi phí công chứng di chúc tại nhà riêng là bao nhiêu?
Chi phí cho dịch vụ công chứng di chúc tại nhà riêng bao gồm hai phần chính: phí công chứng theo quy định nhà nước và phí dịch vụ (thù lao) cho việc di chuyển của công chứng viên.
Phí công chứng theo quy định
Theo Thông tư 257/2016/TT-BTC, mức thu phí công chứng đối với việc công chứng di chúc được quy định như sau:
Lưu ý rằng mức phí tối đa cho một vụ việc công chứng là 70 triệu đồng.
Phí dịch vụ di chuyển
Đây là khoản phí do văn phòng công chứng và người yêu cầu công chứng tự thỏa thuận. Mức phí này thường dao động từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng tùy thuộc vào khoảng cách địa lý, thời gian làm việc và độ phức tạp của vụ việc. Một số văn phòng công chứng có thể tính thêm phí ngoài giờ hành chính hoặc phí làm việc vào ngày nghỉ, ngày lễ.
Lợi ích vượt trội của việc công chứng di chúc tại nhà
Việc lựa chọn hình thức công chứng di chúc tại nhà riêng mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
Tiết kiệm thời gian và công sức
Người lập di chúc không phải di chuyển, xếp hàng chờ đợi tại văn phòng công chứng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với người già yếu, bệnh tật, giúp họ tránh được những rủi ro về sức khỏe trong quá trình di chuyển.
Đảm bảo tính chính xác và đúng ý nguyện
Khi được làm việc trong môi trường quen thuộc tại nhà riêng, người lập di chúc thường cảm thấy thoải mái, minh mẫn hơn. Công chứng viên có thể dành nhiều thời gian để lắng nghe, tư vấn và ghi chép chính xác ý nguyện của họ, tránh những hiểu lầm hoặc sai sót không đáng có.
Giữ bí mật tuyệt đối
Môi trường riêng tư tại nhà giúp người lập di chúc tự tin trao đổi những vấn đề nhạy cảm về tài sản và quan hệ gia đình mà không lo bị người khác nghe thấy hoặc dò xét.
Linh hoạt về thời gian
Người lập di chúc có thể chủ động lựa chọn thời gian phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của mình, thậm chí có thể làm việc ngoài giờ hành chính hoặc vào cuối tuần nếu thỏa thuận được với văn phòng công chứng.
Những hạn chế và rủi ro cần lưu ý
Bên cạnh những lợi ích, hình thức công chứng di chúc tại nhà riêng cũng có một số hạn chế nhất định:
Chi phí cao hơn
So với việc đến trực tiếp văn phòng công chứng, chi phí cho dịch vụ tại nhà thường cao hơn do phải cộng thêm phí di chuyển và phí dịch vụ của công chứng viên.
Khó khăn trong việc xác minh tình trạng minh mẫn
Trong một số trường hợp, nếu người lập di chúc có vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc đang trong tình trạng dùng thuốc ảnh hưởng đến nhận thức, công chứng viên có thể từ chối công chứng nếu không đủ cơ sở xác minh người đó minh mẫn, sáng suốt. Điều này có thể gây khó khăn cho gia đình.
Rủi ro về tính khách quan
Khi làm việc tại nhà riêng, công chứng viên có thể bị tác động bởi không khí gia đình hoặc sự hiện diện của người thân, ảnh hưởng đến tính khách quan trong quá trình xác lập di chúc. Tuy nhiên, công chứng viên có trách nhiệm và kinh nghiệm sẽ biết cách xử lý tình huống này một cách chuyên nghiệp.
So sánh công chứng di chúc tại nhà và tại văn phòng
Để giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn, Điều này khiến công chứng viên không thể xác định chính xác phạm vi tài sản được định đoạt trong di chúc, dẫn đến việc phải hoãn lại buổi làm việc.
Không xác định rõ tài sản chung và tài sản riêng
Đây là sai lầm nghiêm trọng nhất. Nếu tài sản là tài sản chung của vợ chồng, người lập di chúc chỉ có quyền định đoạt phần tài sản của mình trong khối tài sản chung đó. Việc không xác định rõ điều này có thể dẫn đến di chúc bị vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.
Lập di chúc khi không đủ minh mẫn
Nhiều gia đình cố gắng lập di chúc cho người thân khi họ đang trong tình trạng bệnh nặng, mê man hoặc không đủ nhận thức. Công chứng viên có quyền từ chối công chứng trong trường hợp này, và nếu cố tình thực hiện, di chúc có thể bị tòa án tuyên vô hiệu sau này.
Không kiểm tra kỹ nội dung trước khi ký
Người lập di chúc cần đọc kỹ toàn bộ nội dung trước khi ký tên hoặc điểm chỉ. Nhiều trường hợp do tin tưởng công chứng viên hoặc người thân mà không kiểm tra kỹ, dẫn đến những sai sót không đáng có trong nội dung di chúc.
Những lưu ý quan trọng khi sử dụng dịch vụ
Để đảm bảo quyền lợi và tính pháp lý của bản di chúc, bạn cần đặc biệt lưu ý những điểm sau:
Lựa chọn văn phòng công chứng uy tín
Hãy tìm hiểu kỹ về văn phòng công chứng trước khi sử dụng dịch vụ. Kiểm tra giấy phép hoạt động, thâm niên, đánh giá của khách hàng trước đó. Một văn phòng công chứng uy tín sẽ có đội ngũ công chứng viên giàu kinh nghiệm, tận tâm và tuân thủ đúng quy trình pháp lý.
Xác minh tư cách công chứng viên
Khi công chứng viên đến nhà, bạn có quyền yêu cầu họ xuất trình thẻ công chứng viên hoặc giấy tờ chứng minh tư cách hành nghề. Điều này giúp tránh trường hợp bị lừa đảo bởi những người giả danh công chứng viên.
Đảm bảo sự tự nguyện và minh mẫn
Người lập di chúc phải hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, đe dọa hoặc lừa dối. Công chứng viên có trách nhiệm xác minh điều này trước khi thực hiện công chứng. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào về sự không tự nguyện, công chứng viên có quyền từ chối.
Lưu giữ di chúc cẩn thận
Sau khi công chứng, bản di chúc cần được lưu giữ ở nơi an toàn, tránh ẩm ướt, mối mọt hoặc bị người khác chiếm đoạt.
Theo quy định tại Điều 633 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào từng trang của bản di chúc. Việc này nhằm đảm bảo tính toàn vẹn của nội dung, tránh việc thay đổi hoặc thêm bớt trang sau khi đã ký.
Di chúc công chứng tại nhà có giá trị pháp lý như di chúc công chứng tại văn phòng không?
Có. Di chúc được công chứng tại nhà riêng có giá trị pháp lý hoàn toàn tương đương với di chúc được công chứng tại trụ sở văn phòng công chứng. Cả hai đều được thực hiện bởi công chứng viên có thẩm quyền và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Thời gian hoàn thành thủ tục công chứng di chúc tại nhà là bao lâu?
Thông thường, toàn bộ quá trình từ khi công chứng viên đến nhà cho đến khi hoàn tất thủ tục chứng nhận chỉ mất khoảng 1 đến 2 giờ đồng hồ, tùy thuộc vào độ phức tạp của nội dung di chúc và số lượng tài sản cần xác minh.
Người nước ngoài có thể yêu cầu công chứng di chúc tại nhà riêng tại Việt Nam không?
Có. Người nước ngoài đang cư trú hợp pháp tại Việt Nam có thể yêu cầu công chứng di chúc tại nhà riêng. Tuy nhiên, họ cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh nhân thân hợp pháp và các giấy tờ liên quan đến tài sản tại Việt Nam.
Nếu người lập di chúc không thể ký tên thì xử lý như thế nào?
Trong trường hợp người lập di chúc không thể ký tên do khuyết tật hoặc bệnh tật, họ có thể điểm chỉ vào bản di chúc. Việc điểm chỉ phải được thực hiện trước sự chứng kiến của công chứng viên và được ghi chú cụ thể trong văn bản công chứng.
Chi phí công chứng di chúc tại nhà riêng có được hoàn lại nếu không thực hiện được không?
Tùy thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên. Thông thường, nếu công chứng viên đã đến nhà nhưng vì lý do khách quan không thể thực hiện công chứng (ví dụ người lập di chúc không đủ minh mẫn), phí dịch vụ di chuyển có thể không được hoàn lại. Tuy nhiên, phí công chứng theo quy định sẽ được hoàn trả.
Kết luận
Công chứng di chúc tại nhà riêng là một giải pháp pháp lý nhân văn và tiện lợi, đặc biệt phù hợp với những người già yếu, bệnh tật hoặc có nhu cầu bảo mật cao. Dịch vụ này không chỉ giúp người lập di chúc thực hiện quyền định đoạt tài sản của mình một cách hợp pháp mà còn mang lại sự an tâm cho cả gia đình. Tuy nhiên, để đảm bảo tính pháp lý và tránh những rủi ro không đáng có, bạn cần lựa chọn văn phòng công chứng uy tín, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và tuân thủ đúng quy trình. Việc lập di chúc là một quyết định quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của những người thân yêu sau này. Vì vậy, hãy cân nhắc kỹ lưỡng và tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp từ các công chứng viên có kinh nghiệm để đảm bảo bản di chúc của bạn được soạn thảo và công chứng một cách chính xác, hợp pháp và đúng với ý nguyện của mình.
Xin chào, tôi là Nguyễn Viết Phú, công chứng viên với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công chứng và chứng thực. Tôi xây dựng website này nhằm chia sẻ kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn các thủ tục công chứng một cách dễ hiểu, chính xác và cập nhật, giúp người đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đáng tin cậy.
