Mẫu di chúc của vợ chồng: Hướng dẫn chi tiết, mẫu mới nhất và những lưu ý pháp lý

Trong đời sống hôn nhân, việc chuẩn bị một mẫu di chúc của vợ chồng không chỉ thể hiện trách nhiệm với gia đình mà còn giúp tránh những tranh chấp không đáng có về tài sản sau khi một trong hai người qua đời. Một bản di chúc chung được soạn đúng luật sẽ bảo vệ quyền lợi của cả hai vợ chồng, đồng thời đảm bảo ý chí của họ được tôn trọng tuyệt đối. Hiểu rõ các quy định pháp luật và cấu trúc của một mẫu di chúc hợp pháp là điều kiện tiên quyết để bản di chúc phát huy hiệu lực. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết từ khái niệm, nội dung, cách soạn thảo đến những sai lầm cần tránh khi lập mẫu di chúc của vợ chồng.

Di chúc chung của vợ chồng là gì? Bản chất và ý nghĩa pháp lý

Di chúc chung của vợ chồng là di chúc do cả hai vợ chồng cùng lập để định đoạt khối tài sản chung của mình. Khác với việc mỗi người tự lập một bản di chúc riêng, di chúc chung thể hiện ý chí thống nhất của cả hai trong cùng một văn bản. Về bản chất, đây là sự thỏa thuận song phương, được thể hiện dưới hình thức văn bản, trong đó vợ và chồng cùng chỉ định người thừa kế, xác định phần di sản và các nghĩa vụ tài sản có liên quan. Mẫu di chúc của vợ chồng có ý nghĩa pháp lý đặc biệt quan trọng khi khối tài sản chung là bất động sản, nhà xưởng, cổ phần, vốn góp trong doanh nghiệp hoặc các tài sản có giá trị lớn. Việc lập di chúc chung giúp quá trình phân chia di sản diễn ra thuận lợi, tránh tình trạng người thừa kế phải khởi kiện ra tòa để xác định quyền sử dụng, quyền sở hữu đối với tài sản chung.

Cơ sở pháp lý điều chỉnh mẫu di chúc của vợ chồng

Quy định về di chúc chung của vợ chồng được ghi nhận tại Bộ luật Dân sự 2015. Điều 655 xác định rõ vợ chồng có thể lập di chúc chung để định đoạt tài sản chung. Ngoài ra, Điều 656 quy định việc sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc chung phải tuân thủ nguyên tắc thống nhất ý chí của cả hai vợ chồng. Để mẫu di chúc của vợ chồng có hiệu lực pháp luật, cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Người lập di chúc phải từ đủ 18 tuổi trở lên, minh mẫn, sáng suốt trong quá trình lập di chúc
• Việc lập di chúc hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép
• Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
• Hình thức di chúc phải được lập bằng văn bản, có thể có công chứng hoặc chứng thực
• Di chúc phải xác định rõ người thừa kế, phần di sản và các điều khoản liên quan

Nội dung cần có trong mẫu di chúc của vợ chồng



Một mẫu di chúc của vợ chồng hợp lệ cần được xây dựng với các nội dung chính sau:

1. Thông tin người lập di chúc: Họ tên, ngày tháng năm sinh, số căn cước công dân, nơi đăng ký hộ khẩu thường trú và nơi cư trú hiện tại của cả vợ và chồng.
2. Tình trạng hôn nhân: Thời điểm đăng ký kết hôn, xác nhận quan hệ vợ chồng hợp pháp tại thời điểm lập di chúc.
3. Thông tin về tài sản chung: Liệt kê đầy đủ các tài sản chung, bao gồm bất động sản, động sản, tiền gửi ngân hàng, cổ phần, cổ phiếu và các quyền tài sản khác.
4. Chỉ định người thừa kế: Ghi rõ họ tên, năm sinh, quan hệ với người lập di chúc và địa chỉ liên hệ của từng người thừa kế.
5. Phân định phần di sản: Xác định rõ phần di sản mà mỗi người thừa kế được nhận, có thể là toàn bộ hoặc một phần tài sản cụ thể.
6. Nghĩa vụ tài sản: Nêu rõ các khoản nợ, nghĩa vụ tài chính mà vợ chồng đang phải thực hiện và cam kết những người thừa kế có trách nhiệm thanh toán trong phạm vi di sản.
7. Điều khoản chung: Cam kết về sự tự nguyện, xác nhận năng lực hành vi dân sự và yêu cầu công chứng, chứng thực.

Hướng dẫn soạn mẫu di chúc của vợ chồng theo từng bước

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ liên quan đến tài sản chung

Vợ chồng cần sao kê đầy đủ các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản chung. Đối với bất động sản, cần chuẩn bị Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. Đối với tài sản khác, cần có các hợp đồng mua bán, giấy tờ xe, sổ tiết kiệm hoặc chứng nhận cổ phần.

Bước 2: Xác định toàn bộ người thừa kế và phần di sản

Vợ chồng cần thống nhất danh sách người thừa kế, xác định rõ mức hưởng từng người. Việc này nên được bàn bạc cụ thể với các con hoặc các thành viên gia đình có liên quan để tránh khiếu kiện về sau. Nếu muốn để lại tài sản cho người ngoài gia đình, cần cân nhắc quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.

Bước 3: Soạn thảo nội dung mẫu di chúc của vợ chồng

Trình bày di chúc theo đúng kết cấu quy định. Văn bản cần được viết rõ ràng, không tẩy xóa, sửa chữa. Mỗi điều khoản nên được đánh số thứ tự và diễn đạt một nghĩa duy nhất để tránh hiểu nhầm. Ngôn ngữ sử dụng trong di chúc phải từ ngữ pháp lý, dễ hiểu, không dùng từ địa phương hoặc tiếng lóng.

Bước 4: Công chứng hoặc chứng thực di chúc

Mẫu di chúc của vợ chồng có thể được công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Đối với tài sản là bất động sản, việc công chứng gần như là bắt buộc để đảm bảo giá trị pháp lý khi thực hiện thủ tục sang tên. Công chứng viên sẽ kiểm tra tính hợp pháp, xác nhận năng lực hành vi dân sự và tính tự nguyện của cả hai vợ chồng.

Bước 5: Lưu giữ di chúc an toàn

Sau khi công chứng, di chúc cần được lưu giữ tại nơi an toàn. Vợ chồng có thể gửi tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc tự giữ và thông báo cho những người thừa kế biết về nơi cất giữ. Việc mất di chúc có thể gây ra khó khăn rất lớn trong quá trình phân chia di sản.

Mẫu di chúc của vợ chồng tham khảo

, chúng tôi gồm:

• Ông: …………………. Sinh ngày: ……………………
• Giấy căn cước công dân số: ……………… do ………………………. cấp ngày …………
• Hộ khẩu thường trú: ……………………………………………………
• Bà: ……………………. Sinh ngày: ……………………
• Giấy căn cước công dân số: ……………… do ………………………. cấp ngày …………
• Hộ khẩu thường trú: ……………………………………………………

Chúng tôi là vợ chồng, kết hôn theo Giấy chứng nhận kết hôn số …… do ………………… cấp ngày ………

Sau khi xem xét toàn bộ tài sản chung, chúng tôi tự nguyện lập di chúc với nội dung như sau:

Điều 1. Tài sản chung của vợ chồng

• Quyền sử dụng đất tại: …………………………………… theo Giấy chứng nhận số ……
• Nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất nêu trên.
• Xe ô tô biển kiểm soát: …………………………………
• Sổ tiết kiệm tại ngân hàng …………………………… với số dư: …………
• Cổ phần tại công ty ……………………………………

Điều 2. Chỉ định người thừa kế

Chúng tôi đồng thuận chỉ định những người sau đây được hưởng di sản sau khi cả hai vợ chồng qua đời:

• Ông/Bà: ………………………… – là con trai/con gái, được hưởng ph
• Ông/Bà: ………………………… – là con trai/con gái, được hưởng phần di sản …………

Điều 3. Nghĩa vụ tài sản

Các khoản nợ chung của vợ chồng tại thời điểm lập di chúc gồm: …………………………. Người thừa kế có trách nhiệm thanh toán các khoản nợ này trong phạm vi giá trị di sản mà họ được hưởng.

Điều 4. Cam kết

Chúng tôi xin cam kết những nội dung ghi trong di chúc là hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, lừa dối. Chúng tôi minh mẫn, sáng suốt và đủ năng lực hành vi dân sự tại thời điểm lập di chúc.

Điều 5. Hiệu lực của di chúc

Di chúc có hiệu lực từ thời điểm cả hai vợ chồng đều qua đời. Trường hợp một trong hai người chết trước, phần tài sản của người chết trước trong khối tài sản chung được giải quyết theo quy định của pháp luật.

Người lập di chúc

Ông ………………… (ký, ghi rõ họ tên)     Bà ………………… (ký, ghi rõ họ tên)

Lời chứng của công chứng viên: ……………………………………………………

Lợi ích và hạn chế của di chúc chung vợ chồng

Lợi ích	Hạn chế
Thể hiện sự thống nhất ý chí của cả hai vợ chồng trong việc định đoạt tài sản chung	Việc sửa đổi, bổ sung sau này gặp khó khăn nếu một bên không đồng ý hoặc đã qua đời
Tránh được thủ tục phân chia tài sản phức tạp sau khi một người qua đời	Không thể tự ý sửa đổi di chúc theo ý chí đơn phương nếu người còn lại không đồng ý
Tạo sự an tâm cho các con và người thừa kế, hạn chế tranh chấp	Phần tài sản riêng của mỗi người cần phải xác định rõ ràng, tránh nhầm lẫn với tài sản chung

Ngoài ra, di chúc chung còn giúp vợ chồng chủ động sắp xếp cuộc sống sau khi qua đời, đặc biệt trong các gia đình có tài sản lớn hoặc nhiều người thừa kế. Tuy nhiên, cần hiểu rõ hạn chế lớn nhất đó là tính ràng buộc chặt chẽ giữa hai người. Khi một bên mất đi, bên còn lại gần như không thể tự mình điều chỉnh di chúc, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định.

So sánh di chúc chung của vợ chồng và di chúc riêng

Tiêu chí	Di chúc chung của vợ chồng	Di chúc riêng
Chủ thể lập di chúc	Hai vợ chồng cùng lập	Một cá nhân tự lập
Tài sản định đoạt	Tài sản chung của vợ chồng	Tài sản riêng của cá nhân
Sửa đổi, bổ sung	Cần sự đồng ý của cả hai vợ chồng	Cá nhân tự quyết định
Hiệu lực	Phát sinh khi cả hai người đều chết hoặc theo quy định pháp luật	Phát sinh khi người lập di chúc chết
Tính linh hoạt	Thấp hơn do ràng buộc ý chí chung	Cao hơn, dễ thay đổi theo hoàn cảnh

Tùy vào điều kiện tài sản và mong muốn cụ thể, vợ chồng có thể lựa chọn hình thức phù hợp. Nếu khối tài sản chung chiếm phần lớn giá trị, một mẫu di chúc của vợ chồng là lựa chọn hợp lý. Ngược lại, nếu mỗi người có nhiều tài sản riêng, việc lập di chúc riêng cho từng người sẽ giúp quản lý và định đoạt linh hoạt hơn.

Những sai lầm thường gặp khi lập mẫu di chúc của vợ chồng và cách tránh

Sai lầm về xác định tài sản chung