Hai Người Có Được Lập Chung Di Chúc Không? Quy Định Mới Nhất Theo Luật Dân Sự
Việc lập di chúc là một trong những cách quan trọng nhất để sắp xếp tài sản sau khi qua đời, đảm bảo ý nguyện của người để lại di sản được tôn trọng. Tuy nhiên, nhiều cặp vợ chồng hoặc hai người thân thiết thường băn khoăn liệu hai người có được lập chung di chúc không. Đây là một vấn đề pháp lý tế nhị, đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về các quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật, những rủi ro tiềm ẩn và hướng dẫn cách lập di chúc hợp pháp nhất để bảo vệ quyền lợi của bạn và gia đình.
Khái Niệm Di Chúc Chung Và Quy Định Pháp Luật Hiện Hành
Để trả lời câu hỏi hai người có được lập chung di chúc không, trước tiên cần hiểu rõ khái niệm di chúc chung. Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Về bản chất, di chúc mang tính chất cá nhân, thể hiện ý chí độc lập của từng người. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam có những quy định riêng về trường hợp vợ chồng lập di chúc chung. Cụ thể, Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ về di chúc chung của vợ chồng. Theo đó, vợ chồng có thể lập di chúc chung để định đoạt tài sản chung của hai người, đồng thời có thể định đoạt cả tài sản riêng của mỗi người trong cùng một văn bản. Như vậy, câu trả lời ngắn gọn cho thắc mắc hai người có được lập chung di chúc không là: Có, nhưng chỉ áp dụng cho trường hợp vợ chồng hợp pháp. Hai người không phải là vợ chồng (ví dụ: bạn bè, anh em, cha con) không được phép lập chung một bản di chúc duy nhất.
Điều Kiện Để Lập Di Chúc Chung Hợp Pháp
Khi đã xác định hai người có được lập chung di chúc không, cần nắm rõ các điều kiện để bản di chúc chung đó có hiệu lực pháp luật. Điều kiện tiên quyết là mối quan hệ vợ chồng hợp pháp, được pháp luật công nhận. Bên cạnh đó, còn có các điều kiện khác quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015: – Người lập di chúc phải từ đủ 18 tuổi trở lên, minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc
Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép trong quá trình lập di chúc
Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
Hình thức di chúc phải tuân thủ quy định của pháp luật Đối với di chúc chung của vợ chồng, cả hai người phải cùng thể hiện ý chí thống nhất về việc định đoạt tài sản. Nếu một trong hai người không đồng ý với nội dung nào đó, bản di chúc chung có thể bị vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.
Hình Thức Của Di Chúc Chung Vợ Chồng
Pháp luật quy định hai hình thức di chúc chính: di chúc bằng văn bản và di chúc miệng. Tuy nhiên, đối với di chúc chung của vợ chồng, hình thức phổ biến và an toàn nhất là di chúc bằng văn bản.
Di Chúc Chung Bằng Văn Bản Không Có Người Làm Chứng
Vợ chồng tự tay viết và cùng ký tên vào bản di chúc. Hình thức này đòi hỏi cả hai người phải tự viết toàn bộ nội dung, không được đánh máy hoặc nhờ người khác viết thay. Đây là hình thức đơn giản nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro về tính xác thực nếu có tranh chấp xảy ra.
Di Chúc Chung Có Người Làm Chứng
Vợ chồng lập di chúc trước sự chứng kiến của ít nhất hai người làm chứng. Người làm chứng phải đáp ứng các điều kiện theo quy định: từ đủ 18 tuổi, không phải là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc, không có quan hệ vợ chồng, cha mẹ, con cái với người thừa kế.
Di Chúc Chung Có Công Chứng Hoặc Chứng Thực
Đây là hình thức an toàn nhất, được khuyến khích sử dụng. Vợ chồng đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã để công chứng hoặc chứng thực bản di chúc chung. Việc công chứng giúp đảm bảo tính pháp lý, giảm thiểu tối đa các tranh chấp về sau.
Nội Dung Cần Có Trong Di Chúc Chung
Khi đã trả lời được câu hỏi hai người có được lập chung di chúc không, việc tiếp theo là xác định nội dung cần có trong di chúc chung. Theo Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc chung cần bao gồm các nội dung chính: – Ngày, tháng, năm lập di chúc
Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc (cả vợ và chồng)
Họ, tên người được hưởng di sản
Danh mục tài sản được định đoạt và địa điểm của tài sản đó
Phần di sản dành cho từng người thừa kế
Các điều kiện kèm theo (nếu có) Ngoài ra, vợ chồng có thể chỉ định người quản lý di sản, người phân chia di sản, hoặc ghi rõ nghĩa vụ của người thừa kế. Việc liệt kê chi tiết và rõ ràng tài sản chung, tài sản riêng sẽ giúp quá trình phân chia di sản sau này diễn ra thuận lợi.
Một trong những điểm đặc biệt quan trọng khi xem xét hai người có được lập chung di chúc không chính là hiệu lực pháp lý của di chúc chung. Theo Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc chung của vợ chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm cả hai người cùng chết. Điều này có nghĩa là nếu một người chết trước, di chúc chung chưa phát sinh hiệu lực đối với phần tài sản của người chết trước. Tài sản của người chết trước sẽ được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế, trừ khi có thỏa thuận khác. Chỉ khi người còn lại qua đời, toàn bộ di chúc chung mới chính thức có hiệu lực.
Trường Hợp Một Người Chết Trước
Khi một trong hai vợ chồng chết trước, người còn sống có quyền sửa đổi hoặc hủy bỏ di chúc chung đối với phần tài sản của mình. Tuy nhiên, việc sửa đổi này không được ảnh hưởng đến phần di sản của người đã chết. Người còn sống cũng có thể yêu cầu phân chia di sản của người đã chết theo di chúc chung nếu có nhu cầu.
Trường Hợp Cả Hai Người Cùng Chết
Nếu cả hai vợ chồng cùng chết trong một sự kiện (ví dụ: tai nạn giao thông, thiên tai), di chúc chung sẽ phát huy hiệu lực toàn bộ. Tài sản sẽ được phân chia theo đúng nội dung đã ghi trong di chúc.
Ưu Điểm Và Hạn Chế Của Việc Lập Di Chúc Chung
Việc tìm hiểu hai người có được lập chung di chúc không cũng cần đi kèm với việc đánh giá ưu nhược điểm của hình thức này.
Tạo sự an tâm cho cả hai người khi biết rõ tài sản chung sẽ được xử lý như thế nào sau khi cả hai qua đời
Giúp người thừa kế dễ dàng thực hiện thủ tục phân chia di sản hơn
Hạn Chế Cần Lưu Ý
– Thiếu tính linh hoạt: Nếu một người muốn thay đổi nội dung di chúc, cần có sự đồng ý của người kia
Rủi ro khi một người chết trước: Phần tài sản của người chết trước có thể bị chia theo pháp luật, không đúng ý nguyện
Phát sinh tranh chấp nếu một trong hai người mất năng lực hành vi dân sự sau khi lập di chúc
Khó khăn trong việc xác định ý chí chung nếu nội dung di chúc không rõ ràng
So Sánh Di Chúc Chung Và Di Chúc Riêng
Để có cái nhìn toàn diện về việc hai người có được lập chung di chúc không, cần so sánh giữa hai hình thức lập di chúc:
Tiêu Chí
Di Chúc Chung Vợ Chồng
Di Chúc Riêng
Tính linh hoạt
Thấp – cần sự đồng thuận của cả hai
Cao – mỗi người tự quyết định
Thời điểm có hiệu lực
Khi người sau cùng chết
Khi người lập di chúc chết
Phạm vi tài sản
Chủ yếu là tài sản chung
Toàn bộ tài sản của cá nhân
Khả năng sửa đổi
Phức tạp, cần cả hai đồng ý
Đơn giản, tự quyết
Rủi ro tranh chấp
Thấp nếu soạn thảo kỹ
Có thể phát sinh nếu không rõ ràng
Chi phí công chứng
Một lần cho cả hai
Hai lần riêng biệt
Quy Trình Lập Di Chúc Chung Chi Tiết
Sau khi đã hiểu rõ hai người có được lập chung di chúc không, việc nắm được quy trình thực hiện là vô cùng quan trọng. ..)
Danh sách người thừa kế dự kiến
Bước 2: Soạn Thảo Nội Dung Di Chúc
Cả hai vợ chồng cùng thảo luận và thống nhất nội dung di chúc. Nội dung cần ghi rõ từng loại tài sản chung, tài sản riêng, người thừa kế cụ thể cho từng phần tài sản. Nên tham khảo ý kiến luật sư để đảm bảo tính hợp pháp và đầy đủ.
Bước 3: Công Chứng Hoặc Chứng Thực
Đến văn phòng công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú để thực hiện thủ tục công chứng hoặc chứng thực. Cả hai vợ chồng phải có mặt cùng lúc, tự nguyện ký tên hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước sự chứng kiến của công chứng viên hoặc người có thẩm quyền.
Bước 4: Lưu Trữ Và Quản Lý Di Chúc
Sau khi công chứng, nên giữ bản gốc ở nơi an toàn, có thể gửi tại văn phòng công chứng hoặc ngân hàng. Đồng thời, thông báo cho người thân đáng tin cậy biết về sự tồn tại của di chúc để tránh thất lạc.
Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Lập Di Chúc Chung
Nhiều người sau khi biết hai người có được lập chung di chúc không đã vội vàng thực hiện mà không nắm rõ các quy định, dẫn đến những sai lầm đáng tiếc:
Không Liệt Kê Đầy Đủ Tài Sản
Nhiều cặp vợ chồng chỉ liệt kê những tài sản lớn như nhà đất mà quên mất các tài sản khác như tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu, xe cộ. Điều này gây khó khăn cho việc phân chia di sản sau này.
Không Xác Định Rõ Tài Sản Riêng
Theo quy định, tài sản riêng của mỗi người vẫn có thể được định đoạt trong di chúc chung. Tuy nhiên, nếu không ghi rõ, sẽ rất khó xác định đâu là tài sản chung, đâu là tài sản riêng khi phân chia.
Quên Quy Định Về Người Thừa Kế Không Phụ Thuộc Nội Dung Di Chúc
Pháp luật quy định con chưa thành niên, cha mẹ già, vợ hoặc chồng không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi không được nhắc đến trong di chúc. Nhiều người không biết điều này dẫn đến tranh chấp.
Lập Di Chúc Khi Không Đủ Điều Kiện Sức Khỏe
Nếu một trong hai vợ chồng đang bị bệnh nặng, mất minh mẫn, bản di chúc có thể bị vô hiệu. Cần đảm bảo cả hai người đều đủ tỉnh táo và hiểu rõ hậu quả pháp lý của việc lập di chúc.
Các Trường Hợp Di Chúc Chung Bị Vô Hiệu
Việc hiểu rõ hai người có được lập chung di chúc không cũng cần đi kèm với việc nắm được các trường hợp di chúc bị vô hiệu để tránh: – Người lập di chúc chưa đủ 18 tuổi hoặc mất năng lực hành vi dân sự
Người lập di chúc bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép
Nội dung di chúc vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội
Di chúc không tuân thủ quy định về hình thức
Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc
Di chúc không xác định rõ người thừa kế hoặc tài sản được định đoạt
Hướng Dẫn Sửa Đổi, Bổ Sung Và Hủy Bỏ Di Chúc Chung
Khi đã xác định hai người có được lập chung di chúc không, cần biết cách xử lý khi có nhu cầu thay đổi. Theo quy định, vợ chồng có thể sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế di chúc chung bất cứ lúc nào, miễn là cả hai cùng đồng ý.
Quy Trình Sửa Đổi Di Chúc Chung
– Cả hai vợ chồng cùng thống nhất nội dung sửa đổi
Lập văn bản sửa đổi, bổ sung di chúc hoặc lập di chúc mới thay thế
Công chứng hoặc chứng thực văn bản sửa đổi theo đúng quy định
Hủy bỏ bản di chúc cũ nếu lập di chúc mới
Trường Hợp Một Người Muốn Hủy Bỏ Di Chúc Chung
Nếu một người muốn hủy bỏ di chúc chung nhưng người kia không đồng ý, người muốn hủy có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Tuy nhiên, đây là trường hợp phức tạp và nên được giải quyết thông qua hòa giải hoặc tư vấn pháp lý trước khi đưa ra Tòa.
Lưu Ý Quan Trọng Khi Lập Di Chúc Chung
Để đảm bảo bản di chúc chung có giá trị pháp lý cao nhất, cần lưu ý những điểm sau: – Luôn công chứng hoặc chứng thực di chúc chung để tăng tính pháp lý
Ghi rõ ngày tháng năm lập di chúc, tránh nhầm lẫn khi có nhiều bản di chúc
Sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, không mơ hồ, tránh các từ ngữ có thể hiểu theo nhiều nghĩa
Xác định rõ từng loại tài sản chung, tài sản riêng và người thừa kế tương ứng
Cân nhắc việc chỉ định người quản lý di sản để tránh tranh chấp
Tham khảo ý kiến luật sư chuyên về thừa kế trước khi lập di chúc
Câu Hỏi Thường Gặp Về Việc Lập Chung Di Chúc
Hai người không phải vợ chồng có được lập chung di chúc không?
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, chỉ có vợ chồng hợp pháp mới được phép lập di chúc chung. Hai người không phải là vợ chồng (bạn bè, anh em, cha con) không được phép lập chung một bản di chúc. Mỗi người phải lập di chúc riêng cho phần tài sản của mình.
Di chúc chung có hiệu lực khi nào?
Di chúc chung của vợ chồng có hiệu lực pháp luật từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm cả hai người cùng chết. Nếu một người chết trước, phần tài sản của người đó chưa được chia theo di chúc chung.
Vợ chồng có thể lập di chúc chung để định đoạt tài sản riêng của mỗi người không?
Có. Vợ chồng có thể định đoạt cả tài sản chung và tài sản riêng của mỗi người trong di chúc chung. Tuy nhiên, cần ghi rõ từng loại tài sản để tránh nhầm lẫn khi phân chia.
Chi phí công chứng di chúc chung là bao nhiêu?
Chi phí công chứng di chúc được tính theo quy định của Bộ Tài chính, thường dao động từ 50.000 đồng đến 200.000 đồng tùy theo giá trị tài sản. Ngoài ra, có thể phát sinh thêm chi phí soạn thảo văn bản nếu sử dụng dịch vụ của luật sư.
Nếu một người chết trước, người còn lại có được sửa đổi di chúc chung không?
Người còn sống có quyền sửa đổi hoặc hủy bỏ di chúc chung đối với phần tài sản của mình. Tuy nhiên, không được thay đổi phần di sản của người đã chết nếu không có thỏa thuận khác hoặc quyết định của Tòa án.
Di chúc chung có thể bị vô hiệu không?
Di chúc chung có thể bị vô hiệu nếu vi phạm các điều kiện về người lập di chúc, nội dung di chúc, hình thức di chúc hoặc nếu người lập di chúc không đủ minh mẫn, bị ép buộc, lừa dối.
Kết Luận
Câu trả lời cho thắc mắc hai người có được lập chung di chúc không đã được làm rõ: Chỉ vợ chồng hợp pháp mới được phép lập di chúc chung theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015. Việc lập di chúc chung mang lại nhiều lợi ích về mặt pháp lý và tinh thần, giúp vợ chồng chủ động sắp xếp tài sản chung một cách thống nhất. Tuy nhiên, hình thức này cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định, đặc biệt là tính linh hoạt thấp và phức tạp khi một người qua đời trước. Để đảm bảo quyền lợi tốt nhất, vợ chồng nên cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc lập di chúc chung hay di chúc riêng, tham khảo ý kiến của luật sư chuyên về lĩnh vực thừa kế, và luôn tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về hình thức và nội dung di chúc. Một bản di chúc được soạn thảo cẩn thận, công chứng đầy đủ sẽ là nền tảng vững chắc để bảo vệ tài sản và ý nguyện của cả hai người, đồng thời giảm thiểu tối đa các tranh chấp không đáng có giữa những người thừa kế sau này.
Xin chào, tôi là Nguyễn Viết Phú, công chứng viên với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công chứng và chứng thực. Tôi xây dựng website này nhằm chia sẻ kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn các thủ tục công chứng một cách dễ hiểu, chính xác và cập nhật, giúp người đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đáng tin cậy.
