Mẫu di chúc có người làm chứng mới nhất 2025 và hướng dẫn soạn thảo hợp pháp
31 Th7
Việc lập di chúc là cách để mỗi người tự sắp xếp tài sản của mình trước khi qua đời, giúp người thân tránh được những tranh chấp không đáng có. Trong đó, mẫu di chúc có người làm chứng là một trong những hình thức phổ biến và được pháp luật công nhận khi đáp ứng đủ điều kiện. Bài viết này cung cấp mẫu di chúc có người làm chứng mới nhất, phân tích chi tiết quy định pháp lý, điều kiện của người làm chứng cũng như những lưu ý quan trọng để bản di chúc có hiệu lực.
Di chúc có người làm chứng là di chúc được lập thành văn bản, trong đó có sự chứng kiến và ký xác nhận của ít nhất hai người làm chứng. Hình thức này thường được sử dụng khi người lập di chúc không tự mình viết bản di chúc hoặc không thể tự đọc lại nội dung đã viết, ví dụ như người già yếu, mắc bệnh nặng, hoặc không biết chữ.
Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, di chúc bằng văn bản có người làm chứng là một trong những hình thức di chúc hợp pháp. Cụ thể, Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rằng di chúc bằng văn bản có người làm chứng phải được lập thành văn bản, có đầy đủ chữ ký của người lập di chúc và người làm chứng, đồng thời đáp ứng các điều kiện về nội dung và hình thức theo luật định.
Quy định pháp luật về mẫu di chúc có người làm chứng
Bộ luật Dân sự 2015 là văn bản pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh các vấn đề liên quan đến di chúc. Theo Điều 630, di chúc có người làm chứng cần đáp ứng các điều kiện sau:
Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
Hình thức di chúc không trái quy định của luật.
Người lập di chúc tự nguyện thể hiện ý chí của mình.
Đối với di chúc có người làm chứng, ngoài các điều kiện chung nêu trên, di chúc phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc và ít nhất hai người làm chứng. Nếu người lập di chúc không ký hoặc không điểm chỉ được, họ phải nhờ người khác ký thay và cần có sự xác nhận của người làm chứng.
Trường hợp nào nên sử dụng di chúc có người làm chứng?
Không phải trường hợp nào cũng cần đến người làm chứng. Di chúc có người làm chứng thường được sử dụng trong các tình huống sau:
Người lập di chúc không biết chữ hoặc không thể tự viết bản di chúc do khuyết tật, bệnh tật.
Người lập di chúc không thể tự đọc lại bản di chúc để kiểm tra nội dung.
Người lập di chúc muốn có thêm sự xác nhận từ bên thứ ba để tăng tính pháp lý, hạn chế tranh chấp sau này.
Di chúc có nội dung phức tạp, liên quan đến nhiều tài sản hoặc nhiều người thừa kế.
Trong các trường hợp khác, người lập di chúc có thể tự viết bản di chúc bằng tay (di chúc bằng văn bản không có người làm chứng) theo quy định tại Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015.
Không phải ai cũng có thể làm chứng cho việc lập di chúc. Pháp luật quy định rất chặt chẽ về điều kiện của người làm chứng nhằm đảm bảo tính khách quan và trung thực. Cụ thể tại Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015, người làm chứng cho việc lập di chúc phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Là người từ đủ 18 tuổi trở lên.
Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
Không phải là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
Không phải là người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc.
Không phải là người đại diện của người lập di chúc, người thừa kế hoặc người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc.
Ngoài ra, người làm chứng cần có mặt tại thời điểm lập di chúc, chứng kiến toàn bộ quá trình từ khi lập, đọc lại cho đến khi ký hoặc điểm chỉ. Người làm chứng phải ký xác nhận vào bản di chúc trước mặt người lập di chúc và trước mặt những người làm chứng khác nếu có.
Ví dụ về người làm chứng hợp pháp
Ông Nguyễn Văn A (70 tuổi) muốn lập di chúc để lại căn nhà cho con trai nhưng do tuổi cao, ông A không thể tự viết. Ông A nhờ bà B (hàng xóm, 45 tuổi) và ông C (bạn thân, 60 tuổi) làm chứng. Cả bà B và ông C đều không phải là người thừa kế của ông A, không có quan hệ tài sản liên quan đến căn nhà. Như vậy, bà B và ông C đáp ứng đủ điều kiện làm chứng theo quy định.
Ngược lại, nếu ông A nhờ con trai (người thừa kế căn nhà) làm chứng thì người con trai đó không đủ điều kiện vì chính là người thừa kế theo di chúc.
Người đọc có thể tham khảo và sử dụng, tuy nhiên cần điều chỉnh nội dung cho phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của mình.
Mẫu số 01: Di chúc có người làm chứng đơn giản
Bản di chúc này áp dụng cho trường hợp người lập di chúc tự đọc lại nội dung trước mặt người làm chứng và tự ký tên hoặc điểm chỉ được.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
DI CHÚC
Hôm nay, ngày ____ tháng ____ năm ____, tại __________________________________ (địa điểm cụ thể nơi lập di chúc)
Tôi là: ___________________________
Sinh ngày: ____/____/________
CMND/CCCD số: ______________ do ________________ cấp ngày ____/____/________
Địa chỉ thường trú: ______________________________________________________
Hiện tại, tôi đang trong tình trạng tinh thần minh mẫn, sáng suốt, không bị ép buộc, lừa dối hay đe dọa. Tôi lập bản di chúc này để tự định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời.
TÀI SẢN CỦA TÔI GỒM:
Quyền sử dụng đất tại: ________________________________________________ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: ________ do ________ cấp ngày ________
Căn nhà tại: __________________________________________________________
Sổ tiết kiệm tại ngân hàng: ________________ số tiền: ________________
Các tài sản khác: ______________________________________________________
NGƯỜI THỪA KẾ THEO DI CHÚC:
Ông/Bà: __________________ Sinh năm: ________ CMND/CCCD số: ______________ Địa chỉ: ______________________________ Được hưởng: ________________________________________________________
Ông/Bà: __________________ Sinh năm: ________ CMND/CCCD số: ______________ Địa chỉ: ______________________________ Được hưởng: ________________________________________________________
NGƯỜI LÀM CHỨNG:
Ông/Bà: __________________ Sinh năm: ________ CMND/CCCD số: ______________ Địa chỉ: ______________________________
Ông/Bà: __________________ Sinh năm: ________ CMND/CCCD số: ______________ Địa chỉ: ______________________________
Hai người làm chứng nêu trên đã chứng kiến toàn bộ quá trình tôi lập di chúc, đọc lại nội dung và xác nhận đây đúng là ý chí tự nguyện của tôi.
Tôi đã đọc lại toàn bộ nội dung di chúc này trước sự chứng kiến của những người làm chứng và đồng ý với toàn bộ nội dung nêu trên.
NGƯỜI LẬP DI CHÚC
(Ký, ghi rõ họ tên)
NGƯỜI LÀM CHỨNG 1
(Ký, ghi rõ họ tên)
NGƯỜI LÀM CHỨNG 2
(Ký, ghi rõ họ tên)
Mẫu số 02: Di chúc có người làm chứng khi người lập di chúc nhờ người khác viết thay
Trường hợp người lập di chúc không tự viết mà nhờ người khác viết hộ, mẫu di chúc cần bổ sung thêm thông tin về người viết hộ và xác nhận của người làm chứng về việc người lập di chúc đã nghe đọc lại nội dung và đồng ý.
Phần nội dung chính tương tự mẫu số 01, nhưng bổ sung thêm:
Tên người viết hộ: ____________, CMND/CCCD số: ____________
Mục “Người lập di chúc” sẽ được thay bằng “Người viết hộ” và có thêm phần xác nhận như sau:
“Tôi là ____________________ đã viết lại đúng ý chí của ông/bà ____________________ theo sự đọc cho tôi nghe. Sau khi viết xong, tôi đã đọc lại toàn bộ nội dung và ông/bà ____________________ đã nghe, hiểu và đồng ý.”
Người lập di chúc nếu không ký được thì điểm chỉ và người viết hộ ký tên xác nhận. Người làm chứng xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ đó.
Thủ tục lập di chúc có người làm chứng
Việc lập di chúc có người làm chứng cần tuân theo trình tự nhất định để đảm bảo tính hợp pháp. Nên chọn những người đáng tin cậy, có mối quan hệ tốt với gia đình và không có lợi ích liên quan đến tài sản trong di chúc.
Bước 2: Soạn thảo nội dung di chúc
Có thể tự soạn theo mẫu hoặc nhờ người khác viết hộ. Nội dung cần ghi rõ thông tin về người lập di chúc, người thừa kế, tài sản được định đoạt và phần hưởng cụ thể của từng người.
Bước 3: Tiến hành lập di chúc trước mặt người làm chứng
Người lập di chúc phải đọc lại toàn bộ nội dung di chúc trước mặt hai người làm chứng hoặc nghe người viết hộ đọc lại nội dung. Người làm chứng phải có mặt trong suốt quá trình này.
Bước 4: Ký và điểm chỉ
Người lập di chúc ký tên hoặc điểm chỉ vào bản di chúc. Nếu không ký được thì nhờ người khác ký thay và có xác nhận. Sau đó, hai người làm chứng ký tên vào bản di chúc theo thứ tự trước sự chứng kiến của người lập di chúc.
Bước 5: Lưu giữ di chúc
Bản di chúc có thể do người lập di chúc giữ, hoặc gửi tại công chứng, hoặc nhờ người thân giữ. Nên làm thêm bản sao và thông báo cho những người liên quan để tránh thất lạc.
So sánh di chúc có người làm chứng với các hình thức di chúc khác
Tiêu chí
Di chúc tự viết (không có người làm chứng)
Di chúc có người làm chứng
Di chúc có công chứng
Hình thức
Người lập di chúc tự tay viết và ký
Văn bản có ít nhất 02 người làm chứng ký
Văn bản được công chứng viên chứng nhận
Điều kiện
Người lập di chúc tự viết, tự đọc lại, tự ký
Người lập di chúc không tự viết được hoặc muốn có thêm sự xác nhận
Người lập di chúc yêu cầu công chứng viên chứng nhận
Chi phí
Miễn phí
Miễn phí nếu không nhờ dịch vụ soạn thảo
Phí công chứng theo quy định
Rủi ro tranh chấp
Cao hơn nếu có hoài nghi về chữ viết hoặc ý chí
Trung bình, có sự xác nhận từ bên thứ ba
Thấp nhất nhờ tính pháp lý cao
Thời gian lập
Nhanh chóng
Trung bình, cần sắp xếp người làm chứng
Phụ thuộc lịch làm việc của phòng công chứng
Di chúc có người làm chứng vẫn cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nội dung như quy định tại Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015. Điều quan trọng là so với di chúc tự viết, hình thức này có thêm sự xác nhận của bên thứ ba nên mức độ tin cậy cao hơn. Tuy nhiên, di chúc có công chứng vẫn là hình thức đảm bảo nhất không chỉ về mặt nội dung mà cả về thủ tục pháp lý.
Lợi ích khi sử dụng di chúc có người làm chứng
Đảm bảo tính khách quan: Người làm chứng có thể xác nhận rằng người lập di chúc hoàn toàn minh mẫn, không bị ép buộc tại thời điểm lập di chúc.
Hạn chế tranh chấp: Khi có người làm chứng, những nghi ngờ về tính xác thực của di chúc sẽ được giải quyết dễ dàng hơn.
Phù hợp với người không tự viết được: Người già yếu, không biết chữ hoặc bị khuyết tật vẫn có thể thể hiện ý chí của mình một cách hợp pháp.
Chi phí thấp: Không mất phí nếu người làm chứng là người quen biết, giúp tiết kiệm chi phí so với công chứng.
Những hạn chế cần biết
Tính pháp lý thấp hơn di chúc có công chứng hoặc chứng thực.
Phụ thuộc rất lớn vào uy tín và trung thực của người làm chứng.
Nếu người làm chứng không đáp ứng đủ điều kiện, di chúc có thể bị tuyên vô hiệu.
Trong một số tranh chấp, tòa án có thể yêu cầu người làm chứng ra lời khai, gây bất tiện cho họ.
Những sai lầm thường gặp khi lập di chúc có người làm chứng
Thực tế cho thấy nhiều bản di chúc bị tòa án tuyên vô hiệu do người lập di chúc mắc phải các sai lầm cơ bản dưới đây:
Chọn người làm chứng không đủ điều kiện
Người thừa kế không thể làm chứng cho di chúc. Nhiều gia đình mời con cháu làm chứng trong khi chính những người này lại được hưởng thừa kế theo di chúc. Khi xảy ra tranh chấp, di chúc sẽ bị vô hiệu vì vi phạm quy định về người làm chứng.
Người lập di chúc không đọc lại nội dung
Pháp luật yêu cầu người lập di chúc phải được nghe đọc lại nội dung trước khi ký hoặc điểm chỉ. Nếu bỏ qua bước này, người lập di chúc có thể bị coi là không nhận thức được nội dung mình đang thể hiện ý chí.
Thiếu chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng
Di chúc có người làm chứng bắt buộc phải có chữ ký của ít nhất hai người làm chứng. Một số trường hợp chỉ có dấu lăn tay của người lập di chúc mà thiếu chữ ký người làm chứng thì di chúc không hợp lệ.
Không ghi rõ ngày, tháng, năm lập di chúc
Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc phải ghi rõ ngày, tháng, năm lập. Trong trường hợp có nhiều di chúc, di chúc nào ghi ngày sau cùng muộn hơn sẽ được coi là có hiệu lực. Nếu không ghi ngày, việc xác định thứ tự thời gian sẽ rất khó khăn.
Nội dung di chúc mơ hồ, không rõ ràng
Việc ghi “để lại tài sản cho các con” mà không nêu cụ thể phần của từng người dễ dẫn đến tranh chấp. Nội dung di chúc phải chỉ rõ ai được hưởng tài sản nào và phần hưởng cụ thể.
Cách tránh sai lầm khi lập di chúc có người làm chứng
Chọn người làm chứng thật sự độc lập, không có lợi ích liên quan đến di chúc. Ưu tiên hàng xóm, bạn bè thân thiết, đồng nghiệp cũ.
Đảm bảo người lập di chúc tỉnh táo, minh mẫn trong suốt quá trình lập di chúc.
Đọc to, rõ ràng nội dung di chúc trước mặt người làm chứng và có thể ghi âm, quay video để làm bằng chứng nếu cần.
Ghi đầy đủ thông tin ngày, tháng, năm, địa điểm lập di chúc.
Nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc tổ chức hành nghề công chứng trước khi lập di chúc có giá trị tài sản lớn.
Liệt kê chi tiết tài sản kèm giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, tránh ghi chung chung.
Di chúc có người làm chứng có cần công chứng không?
Về nguyên tắc, di chúc có người làm chứng không bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực. Khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện về nội dung, hình thức và người lập di chúc. Việc công chứng hoặc chứng thực chỉ là thủ tục tăng cường giá trị pháp lý.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực mới hợp pháp:
Người lập di chúc bị điều trị bệnh nặng hoặc không thể tự mình viết di chúc, có người làm chứng nhưng không thể ký hoặc điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng ký thay và phải có công chứng hoặc chứng thực.
Người lập di chúc là người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ thì phải nhờ người làm chứng và được công chứng hoặc chứng thực.
Trong trường hợp này, di chúc được lập thành văn bản có người làm chứng và phải được công chứng viên hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã chứng thực thì mới đảm bảo tính hợp pháp tuyệt đối.
Lưu ý quan trọng về quyền thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di chúc không cho họ hưởng hoặc cho hưởng ít hơn:
Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng của người lập di chúc.
Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.
Điều này có nghĩa là dù nội dung di chúc có người làm chứng quy định thế nào đi nữa, những người thuộc diện bảo vệ trên vẫn được đảm bảo quyền lợi tối thiểu. Người lập di chúc cần biết điều này để có sự cân nhắc phù hợp khi phân chia tài sản.
Câu hỏi thường gặp về mẫu di chúc có người làm chứng
Di chúc có người làm chứng có cần phải công chứng không?
Không bắt buộc nếu người lập di chúc tự đọc lại nội dung và tự ký hoặc điểm chỉ được. Tuy nhiên, nếu người lập di chúc không tự ký được hoặc không biết chữ, di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định tại khoản 2 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Một người có thể làm chứng cho nhiều di chúc của nhiều người khác nhau không?
Hoàn toàn có thể. Pháp luật không giới hạn số lần một người làm chứng cho di chúc. Quan trọng là người đó phải đáp ứng các điều kiện theo quy định tại Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 đối với từng di chúc cụ thể.
Người thừa kế có được làm chứng cho di chúc không?
Không. Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc không được phép làm chứng. Đây là quy định bắt buộc nhằm đảm bảo tính khách quan.
Di chúc có người làm chứng nhưng không có chữ ký của người làm chứng tại thời điểm lập thì có hiệu lực không?
Không. Người làm chứng phải ký trực tiếp vào bản di chúc tại thời điểm lập di chúc, trước sự chứng kiến của người lập di chúc. Việc ký bổ sung sau đó không làm cho di chúc hợp pháp hồi tố.
Di chúc viết tay có người làm chứng và di chúc đánh máy có người làm chứng khác nhau thế nào?
Cả hai đều là di chúc bằng văn bản có người làm chứng, giá trị pháp lý tương đương nhau. Điểm khác biệt chỉ ở hình thức trình bày. Tuy nhiên, di chúc đánh máy thường được cho là dễ đọc, ít sai sót hơn di chúc viết tay. Nội dung vẫn phải đáp ứng các điều kiện về người lập di chúc, người làm chứng, nội dung và hình thức theo quy định.
Chi phí lập di chúc có người làm chứng là bao nhiêu?
Nếu nhờ người quen làm chứng, chi phí chỉ là tình cảm và thời gian. Nếu sử dụng dịch vụ soạn thảo văn bản hoặc công chứng, mức phí phụ thuộc vào từng tổ chức hành nghề. Công chứng di chúc thường có mức phí từ vài trăm nghìn đồng tùy theo giá trị tài sản và địa phương.
Kết luận
Mẫu di chúc có người làm chứng là giải pháp phù hợp cho nhiều trường hợp, đặc biệt khi người lập di chúc không thể tự viết hoặc muốn tăng tính khách quan cho bản di chúc của mình. Việc tuân thủ đúng quy định pháp luật về điều kiện người làm chứng, thủ tục lập di chúc và nội dung di chúc là yếu tố quyết định để bản di chúc có hiệu lực.
Trước khi tiến hành lập di chúc có người làm chứng, cần kiểm tra kỹ các điều kiện của người làm chứng, soạn thảo nội dung rõ ràng, ghi đầy đủ thông
Xin chào, tôi là Nguyễn Viết Phú, công chứng viên với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công chứng và chứng thực. Tôi xây dựng website này nhằm chia sẻ kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn và hướng dẫn các thủ tục công chứng một cách dễ hiểu, chính xác và cập nhật, giúp người đọc tiếp cận thông tin nhanh chóng, đáng tin cậy.
